Trong thế giới kinh doanh hiện đại, nơi chiến lược, công nghệ và vốn đầu tư thường được nhắc đến như những yếu tố quyết định thành công, vẫn có một yếu tố mang tính nền tảng nhưng thường bị xem nhẹ: tấm gương của người lãnh đạo.
Lãnh đạo không chỉ là hoạch định chiến lược hay ra quyết định. Ở tầng sâu hơn, lãnh đạo chính là nguồn phát sinh văn hóa của tổ chức. Và văn hóa ấy không được tạo ra bởi khẩu hiệu treo trên tường, mà bởi những hành động mỗi ngày của người đứng đầu.
Tổ chức là hình ảnh phản chiếu của người lãnh đạo
Trong nhiều doanh nghiệp thành công trên thế giới, người ta thường thấy một quy luật khá rõ ràng: tính cách của tổ chức phản ánh tính cách của người lãnh đạo.
Nếu người lãnh đạo đề cao kỷ luật, tổ chức sẽ vận hành có trật tự.
Nếu người lãnh đạo coi trọng sáng tạo, tổ chức sẽ khuyến khích đổi mới.
Nếu người lãnh đạo hành xử tử tế và minh bạch, tổ chức sẽ hình thành một môi trường tin cậy.
Ngược lại, nếu người lãnh đạo nói một đằng làm một nẻo, hoặc chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân, văn hóa doanh nghiệp sớm muộn cũng bị bào mòn.
Nói cách khác, văn hóa doanh nghiệp bắt đầu từ nhân cách của người lãnh đạo.
Nhân viên tin vào hành động hơn lời nói
Trong tổ chức, nhân viên quan sát lãnh đạo giống như trẻ em quan sát cha mẹ. Họ có thể nghe những bài diễn thuyết truyền cảm hứng, nhưng điều họ thực sự ghi nhớ lại là những hành động cụ thể của người đứng đầu.
Một lãnh đạo nói về tinh thần phục vụ khách hàng nhưng lại thiếu tôn trọng nhân viên của mình sẽ khó có thể xây dựng một tổ chức dịch vụ xuất sắc.
Một lãnh đạo kêu gọi sự cống hiến nhưng lại không sẵn sàng chia sẻ khó khăn cùng đội ngũ sẽ khó tạo ra lòng trung thành.
Trong quản trị, hành động luôn là ngôn ngữ mạnh nhất.
Nhân viên không chỉ nghe lãnh đạo nói gì — họ quan sát lãnh đạo sống như thế nào.
Sự nhất quán tạo nên niềm tin
Niềm tin là tài sản vô hình quan trọng nhất của một tổ chức. Nhưng niềm tin lại rất mong manh.
Chỉ cần một khoảng cách nhỏ giữa lời nói và hành động, niềm tin ấy có thể sụp đổ.
Ví dụ, nếu lãnh đạo yêu cầu nhân viên làm việc chăm chỉ nhưng bản thân lại thiếu kỷ luật, thông điệp sẽ trở nên vô nghĩa.
Nếu lãnh đạo nói về tinh thần chia sẻ nhưng lại nhận phần thưởng lớn nhất khi tổ chức thành công, nhân viên sẽ nhanh chóng nhận ra sự bất công.
Ngược lại, khi người lãnh đạo sống đúng với những giá trị mình tuyên bố, niềm tin sẽ được củng cố mỗi ngày.
Và khi niềm tin tồn tại, tổ chức có thể vượt qua cả những giai đoạn khó khăn nhất.
Lãnh đạo bắt đầu từ việc lãnh đạo bản thân
Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của nghệ thuật lãnh đạo là:
Muốn thay đổi tổ chức, trước hết phải thay đổi chính mình.
Không ai có thể truyền cảm hứng về kỷ luật nếu bản thân thiếu kỷ luật.
Không ai có thể nói về đạo đức kinh doanh nếu bản thân không trung thực.
Những lãnh đạo xuất sắc thường đặt ra cho mình tiêu chuẩn cao hơn người khác.
Họ là người đến sớm nhất khi cần nỗ lực, và là người đứng phía sau khi cần ghi nhận thành công của tập thể.
Đó chính là sự lãnh đạo bằng hình mẫu.
Hành vi lãnh đạo có sức lan tỏa mạnh mẽ
Khoa học thần kinh cho thấy con người có một cơ chế đặc biệt gọi là “mirror neurons” – tế bào thần kinh gương.
Nhờ cơ chế này, chúng ta có xu hướng vô thức bắt chước hành vi và cảm xúc của người khác.
Đó là lý do tại sao khi một người cười, những người xung quanh cũng dễ cười theo. Khi một người bình tĩnh, cả không gian cũng trở nên bình tĩnh hơn.
Trong tổ chức, người có ảnh hưởng mạnh nhất chính là người lãnh đạo.
Cách lãnh đạo nói chuyện, giải quyết khủng hoảng, đối xử với khách hàng và nhân viên… tất cả đều tạo ra hiệu ứng lan tỏa.
Nếu lãnh đạo bình tĩnh và tử tế, tổ chức sẽ trở nên bình tĩnh và tử tế.
Nếu lãnh đạo nóng nảy và áp đặt, tổ chức cũng sẽ mang những đặc điểm đó.
Lãnh đạo không phải là quyền lực, mà là trách nhiệm
Trong nhiều năm qua, khái niệm lãnh đạo đã thay đổi đáng kể.
Lãnh đạo ngày nay không còn đơn thuần là người ra lệnh, mà là người tạo ra ảnh hưởng tích cực.
John C. Maxwell từng nói rằng phần lớn những gì con người học được không phải từ những gì họ nghe, mà từ những gì họ nhìn thấy.
Điều đó có nghĩa là người lãnh đạo không thể chỉ nói về giá trị — họ phải trở thành hiện thân của những giá trị ấy.
Lãnh đạo bằng tấm gương
Trong một tổ chức mạnh, tấm gương của người lãnh đạo không cần phải phô trương.
Nó thể hiện qua những điều rất giản dị:
- cách họ lắng nghe nhân viên
- cách họ đối diện với thất bại
- cách họ chia sẻ thành công
- và cách họ giữ lời hứa
Chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại tạo nên sức mạnh lớn nhất của lãnh đạo.
Bởi cuối cùng, lãnh đạo không phải là việc yêu cầu người khác trở thành điều gì đó.
Lãnh đạo là trở thành hình mẫu của điều mà tổ chức muốn hướng tới.