Tôi cùng cộng sự vừa có dịp trải nghiệm văn hóa tại Làng Hùng Lô – một ngôi làng cổ bên bờ sông Hồng, nơi thờ các Vua Hùng, vẫn còn lưu giữ nhiều nếp nhà cổ, đình làng và giếng cổ. Ấn tượng nhất là khi chúng tôi được xem và hòa mình vào Hát Xoan Phú Thọ, di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh.
Không có sân khấu, không dàn dựng. Người dân hát như họ đã hát từ bao đời, tự nhiên và chân thực như một phần của đời sống. Họ kể về làng, về nghề, về phong tục – từ gói bánh chưng đến những nông cụ, từ những câu hát đến điệu múa.
Ông Phạm Hà & LuxGroup trải nghiệm Hát Xoan tại Làng Hùng Lô
Đó không chỉ là một chuyến tham quan. Đó là một trải nghiệm sống cùng văn hóa.
Trong bối cảnh du lịch toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang “du lịch chậm” “slow travel” và trải nghiệm bản địa, du lịch làng tại Việt Nam đang nổi lên như một hướng đi chiến lược – vừa phát triển kinh tế, vừa gìn giữ văn hóa.
Theo ông Phạm Hà, Founding President & CEO LuxGroup®, điều làm nên sức hút của làng Việt không nằm ở cảnh quan đơn thuần, mà ở chiều sâu của văn hóa sống.
Ba yếu tố cốt lõi tạo nên giá trị:
- Tính nguyên bản: không dàn dựng, không “diễn cho khách xem”
- Văn hóa sống: đời sống diễn ra tự nhiên mỗi ngày
- Con người: sự chân thành và tự hào bản sắc
Việt Nam có hàng trăm làng quê đẹp, giàu bản sắc. Nhưng điều còn thiếu không phải là tài nguyên, mà là cách làm du lịch đúng, tư duy phát triển bền vững và khả năng kể câu chuyện văn hóa ra thế giới. Việc một số làng Việt Nam được UNWTO ghi nhận là tín hiệu tích cực, nhưng đó chỉ là bước khởi đầu. Ý nghĩa lớn nhất là giúp cộng đồng địa phương có sinh kế, giữ chân người trẻ và khơi dậy niềm tự hào văn hóa. Khi người dân sống được bằng du lịch, họ sẽ giữ nếp nhà, nghề truyền thống và phong tục tập quán. Đồng thời, du lịch Việt Nam cũng có cơ hội chuyển từ số lượng sang chất lượng, từ khai thác tài nguyên sang khai thác văn hóa. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là phát triển nhưng không đánh mất. Bê tông hóa làng quê, thương mại hóa văn hóa hay việc người dân mất vai trò trung tâm đều có thể làm suy giảm giá trị cốt lõi.
Ông Phạm Hà & LuxGroup thăm quan đình cổ tại Làng Hùng Lô.
Các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc hay nhiều nước châu Âu thành công nhờ giữ nguyên bản, đặt người dân làm trung tâm và quản lý chặt chẽ quy hoạch cũng như số lượng khách. Theo ông Phạm Hà, Việt Nam cần một chiến lược rõ ràng: chọn lọc một số làng tiêu biểu để đầu tư chiều sâu, xây dựng câu chuyện riêng cho từng làng, phát triển trải nghiệm có giá trị cao và kết nối với hệ sinh thái du lịch, đặc biệt là du lịch sông nước.
Du lịch làng không chỉ là một sản phẩm kinh tế. Đó là một chiến lược phát triển dài hạn. Nếu làm đúng, người dân có thể sống được tại quê hương, văn hóa được gìn giữ trong đời sống và Việt Nam có thể định vị bản sắc riêng trên bản đồ du lịch thế giới. Như ông Phạm Hà nhấn mạnh:
“Chúng ta không bán cảnh đẹp. Chúng ta chia sẻ cách sống – và đó mới là giá trị bền vững nhất.”
