Từ Bến Nhà Rồng đến khát vọng “sánh vai cường quốc năm châu”
Ngày 5 tháng 6 năm 1911, tại Bến Nhà Rồng bên dòng sông Sài Gòn, một thanh niên 21 tuổi mang tên Nguyễn Tất Thành bước lên con tàu Amiral Latouche-Tréville với vai trò phụ bếp.
Đó không phải là một chuyến du lịch.
Không phải một hành trình tìm kiếm danh vọng.
Và càng không phải con đường trải đầy bảo đảm.
Đó là khoảnh khắc một con người rời bỏ vùng an toàn để đi tìm con đường cho cả một dân tộc.
Hơn một thế kỷ sau, hành trình ấy vẫn còn nguyên giá trị — không chỉ với lịch sử Việt Nam mà còn với những ai mang trong mình khát vọng lớn, tinh thần học hỏi toàn cầu và ý chí vượt lên nghịch cảnh.
Đó là hành trình của một nhà lãnh đạo được tôi luyện từ thực tiễn, văn hóa, ngoại giao, truyền thông, lòng nhân ái và khả năng nhìn xa hơn thời đại của mình.
1911 RỜI VÙNG AN TOÀN ĐI LÀM PHỤ BẾP
Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời Sài Gòn trên con tàu Latouche-Tréville với cái tên Văn Ba.
Ông không đi bằng con đường “ưu tú” của tầng lớp trí thức thời bấy giờ là du học chính quy. Thay vào đó, ông chọn đi từ tầng lớp lao động thấp nhất trên tàu biển — làm phụ bếp, dọn dẹp, khuân vác và chấp nhận mọi công việc nặng nhọc.
Chính lựa chọn ấy đã mở ra cánh cửa để ông tiếp xúc với thế giới thật: các thương cảng quốc tế, đời sống thủy thủ, sự chênh lệch giàu nghèo, chủ nghĩa thực dân và cách vận hành của các cường quốc phương Tây.
Đó là sự lựa chọn của một con người muốn hiểu cuộc đời từ gốc rễ.
BÀI HỌC
Muốn làm việc lớn, phải đủ can đảm bước ra khỏi vùng an toàn.
Không có tầm nhìn vĩ đại nào được hình thành nếu chỉ đứng yên trong sự tiện nghi.
1911–1917 – HỌC TỪ “ĐÁY” XÃ HỘI
Trong nhiều năm bôn ba qua Châu Phi, Châu Mỹ và Châu Âu, Nguyễn Tất Thành không ngừng quan sát, ghi chép và học hỏi từ thực tế đời sống.
Để sinh tồn nơi đất khách, ông từng làm đủ nghề: phụ bếp, quét tuyết, đốt lò sưởi trong tầng hầm lạnh buốt ở London, tô màu ảnh đen trắng, làm bánh, làm nến tại Paris.
Ông không học thế giới qua sách vở trước tiên.
Ông học bằng chính đôi tay lao động và trải nghiệm của mình.
Những năm tháng ấy đã giúp ông hiểu sâu sắc thân phận con người, giá trị của lao động và bản chất của xã hội hiện đại phương Tây.
BÀI HỌC
Tri thức lớn không sinh ra trong “tháp ngà”.
Nó được rèn giữa những va đập của cuộc đời.
Chỉ khi dám đi qua gian khó, con người mới có được chiều sâu để dẫn dắt người khác.
NHỮNG NĂM Ở XỨ NGƯỜI: DÙNG BẢN SẮC ĐỂ KẾT GIAO
Khi làm việc tại Sainte-Adresse — một khu nghỉ mát ven biển của Pháp — chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành không che giấu bản sắc Việt Nam của mình.
Ông dùng chính văn hóa quê hương để giao tiếp với giới trí thức và quý tộc phương Tây: những câu Kiều, dân ca ví dặm, chuyện kể quê nhà và nét tinh tế của ẩm thực Việt.
Trong một thế giới bị chi phối bởi chủ nghĩa thực dân, ông không tự ti.
Ông mang văn hóa Việt Nam bước vào cuộc đối thoại toàn cầu bằng sự tự tin và lòng tự trọng.
BÀI HỌC
Bản sắc văn hóa không phải gánh nặng.
Đó là sức mạnh mềm.
Những dân tộc được tôn trọng trên thế giới luôn là những dân tộc biết kể câu chuyện của chính mình bằng niềm tự hào.
1919–1920 – CHỚP THỜI CƠ TẠO TIẾNG VANG
Sau gần một thập kỷ lặng lẽ quan sát và tích lũy, Nguyễn Ái Quốc xuất hiện trên chính trường quốc tế bằng một hành động gây chấn động: gửi “Bản Yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Versailles năm 1919.
Đó không chỉ là một bản kiến nghị chính trị.
Đó là một chiến lược truyền thông quốc tế cực kỳ hiện đại vào thời điểm ấy — đưa vấn đề Việt Nam ra trước dư luận toàn cầu.
Cuối năm 1920, tại Đại hội Tours của Đảng Xã hội Pháp, ông tiếp tục diễn thuyết mạnh mẽ về quyền dân tộc tự quyết và con đường giải phóng thuộc địa.
BÀI HỌC
Người làm việc lớn phải biết kiên nhẫn “nằm im” để tích lũy nội lực.
Nhưng khi thời cơ đến, phải hành động dứt khoát để tạo dấu ấn lịch sử.
1923–1924 – LÊN TIẾNG TẠI TRUNG TÂM THẾ GIỚI
Tại Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc không đứng bên lề.
Ông trực tiếp phát biểu tại các diễn đàn quốc tế lớn của Quốc tế Cộng sản và Quốc tế Nông dân, lên tiếng về vấn đề thuộc địa và quyền sống của các dân tộc bị áp bức.
Một người đến từ một nước thuộc địa nhỏ bé đã buộc các cường quốc phải lắng nghe mình bằng trí tuệ, lập luận và bản lĩnh.
BÀI HỌC
Đừng tự giới hạn mình bởi xuất phát điểm nhỏ bé.
Trong thời đại toàn cầu, tiếng nói có giá trị không nằm ở kích thước quốc gia — mà ở chiều sâu tư tưởng và sự chính danh của lý tưởng.
1924–1929 ƯƠM MẦM THẾ HỆ MỚI TẠI QUẢNG CHÂU
Ở Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc không nóng vội phát động khởi nghĩa.
Ông hiểu rằng mọi cuộc cách mạng bền vững đều phải bắt đầu bằng giáo dục, truyền thông và xây dựng tổ chức.
Ông viết “Đường Kách Mệnh”, sáng lập báo Thanh Niên và mở các lớp huấn luyện để đào tạo thế hệ thanh niên yêu nước đầu tiên.
Ông không chỉ nghĩ cho hiện tại.
Ông xây nền móng cho tương lai.
BÀI HỌC
Một tầm nhìn lớn luôn bắt đầu từ việc đào tạo con người.
Không có sự nghiệp vĩ đại nào tồn tại lâu dài nếu thiếu đội ngũ kế cận và hệ giá trị rõ ràng.
1930–1932 – THỐNG NHẤT LỰC LƯỢNG VÀ “HỒNG KÔNG THOÁT HIỂM”
Năm 1930 tại Hồng Kông, Nguyễn Ái Quốc đứng ra hòa giải các tổ chức cộng sản đang chia rẽ để thống nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đó là nghệ thuật vượt lên trên cái tôi cá nhân vì mục tiêu chung.
Không lâu sau, ông bị chính quyền Anh bắt giam. Bằng trí tuệ, ngoại ngữ, hiểu biết luật pháp quốc tế và sự phối hợp với luật sư Loseby, ông đã giành lại tự do trong một vụ kiện nổi tiếng.
BÀI HỌC
Trong thế giới hiện đại, tri thức pháp lý, ngoại ngữ và khả năng hiểu luật chơi toàn cầu là một dạng quyền lực chiến lược.
1941–1945 – VỀ TỔ QUỐC VÀ CHỚP THỜI CƠ VĨ ĐẠI
Trở về Pác Bó năm 1941, Nguyễn Ái Quốc thành lập Việt Minh và chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa.
Ông khéo léo tranh thủ sự hỗ trợ của lực lượng OSS của Mỹ thông qua hoạt động cứu phi công Đồng minh, đồng thời xây dựng lực lượng cách mạng trong nước.
Khi Nhật Bản đầu hàng vào tháng 8/1945, Hồ Chí Minh và Việt Minh giành chính quyền từ Chính phủ Trần Trọng Kim, mời cựu hoàng Bảo Đại sau khi thoái vị giữ vai trò Cố vấn Tối cao nhằm tập hợp sức mạnh dân tộc, củng cố tinh thần ái quốc, độc lập, tự do và hạnh phúc, đồng thời tạo tính chính danh cho chính quyền mới trước khi tuyên bố độc lập ngày 2/9/1945.
BÀI HỌC
Nhà lãnh đạo lớn không chỉ tạo ra sức mạnh.
Họ còn biết tạo ra “thế”.
Biết tận dụng đúng bối cảnh quốc tế và thời điểm lịch sử có thể thay đổi vận mệnh của cả một dân tộc.
1946 – “DĨ BẤT BIẾN ỨNG VẠN BIẾN”
Năm 1946, giữa vòng vây của thù trong giặc ngoài, Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn con đường ngoại giao mềm dẻo để kéo dài thời gian củng cố lực lượng.
Ông ký Hiệp định Sơ bộ, Tạm ước, sang Pháp đối thoại và tiếp xúc với báo chí, trí thức quốc tế.
Nhưng khi mọi giới hạn bị vượt qua, ông đã phát động toàn quốc kháng chiến.
BÀI HỌC
Người lãnh đạo bản lĩnh không cực đoan.
Họ biết cái gì là bất biến để giữ vững, và cái gì cần linh hoạt để thích nghi với hoàn cảnh.
1950–1960 – DÙNG VĂN HÓA CHẠM VÀO TÂM HỒN ĐỐI THỦ
Trong những năm chiến tranh khốc liệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn giữ lối sống giản dị và tinh thần nhân văn.
Ông tiếp đón các nhà báo, học giả phương Tây bằng sự chân thành, điềm tĩnh và thông điệp hòa bình.
Chính điều đó đã lay động dư luận quốc tế và góp phần hình thành phong trào phản chiến rộng khắp thế giới.
BÀI HỌC
Sức mạnh lớn nhất của truyền thông không phải tuyên truyền.
Mà là sự chân thực.
Muốn chạm đến trái tim thế giới, trước hết phải giữ được phẩm giá và tính người.
1969 – LỜI DẶN “SÁNH VAI CƯỜNG QUỐC”
Ngày 2/9/1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời.
Trong Di chúc, ông không chỉ nói về chiến thắng, mà nói về tương lai của nhân dân, về giáo dục, văn hóa, đạo đức và khát vọng xây dựng một Việt Nam “sánh vai với các cường quốc năm châu”.
Đó không chỉ là một lời dặn chính trị.
Đó là một tầm nhìn quốc gia.
BÀI HỌC
Một sự nghiệp vĩ đại không nằm ở quyền lực nhất thời.
Nó nằm ở khả năng để lại nền móng, niềm tin và cảm hứng cho các thế hệ tương lai tiếp tục bước đi.
