Đầu tư bền vững không buộc doanh nghiệp phải lựa chọn giữa lợi nhuận và tác động. Vấn đề thực sự là thiết kế một chiến lược có thể tạo ra cả hai, đo lường được và mở rộng lâu dài.
Dr. Phạm Hà – Chủ tịch & CEO LuxGroup
Trong nhiều năm, phát triển bền vững thường được xem là trách nhiệm xã hội nằm bên ngoài hoạt động kinh doanh cốt lõi. Doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận trước, sau đó trích một phần ngân sách để bảo vệ môi trường hoặc hỗ trợ cộng đồng. Cách tiếp cận này đang thay đổi.
Ngày nay, nhà đầu tư không chỉ hỏi doanh nghiệp kiếm được bao nhiêu tiền. Họ còn muốn biết doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận bằng cách nào, đối xử với con người ra sao, sử dụng tài nguyên như thế nào và liệu mô hình đó có thể tồn tại trước những biến động dài hạn hay không.
Đó là nền tảng của đầu tư bền vững: theo đuổi lợi nhuận tài chính đồng thời tạo ra giá trị tích cực lâu dài cho môi trường và xã hội. Với LuxGroup, đây không phải một khái niệm xa lạ. Tinh thần ấy đã hiện diện trong triết lý “Luxury is Culture®”, trong cam kết Delivering Happiness®, trong chiến lược 5G và trong lựa chọn phát triển một hệ sinh thái du lịch gắn với con người, di sản và thiên nhiên Việt Nam.
Tuy nhiên, để chuyển từ một triết lý tốt đẹp thành một chiến lược đầu tư đáng tin cậy, doanh nghiệp cần hiểu rõ ba vấn đề: ESG là gì, tác động được tạo ra ở đâu và vốn nên được phân bổ như thế nào.
ESG không chỉ là bảo vệ môi trường
ESG gồm ba trụ cột: Environmental, Social và Governance.
Environmental – Môi trường xem xét cách doanh nghiệp sử dụng và bảo tồn thế giới tự nhiên. Trong du lịch, vấn đề này bao gồm phát thải carbon, hiệu quả năng lượng, quản lý nước, rác thải, ô nhiễm và bảo tồn đa dạng sinh học.
Social – Xã hội đánh giá quan hệ của doanh nghiệp với nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng. Các yếu tố quan trọng gồm điều kiện lao động, nhân quyền, bình đẳng, sự gắn kết của nhân viên, an toàn của khách và khả năng tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Governance – Quản trị phản ánh cách doanh nghiệp được lãnh đạo và kiểm soát: cấu trúc hội đồng quản trị, trách nhiệm giải trình, kiểm toán, thù lao điều hành, phòng chống tham nhũng và tính minh bạch trong ra quyết định.
Nhiều doanh nghiệp du lịch tập trung vào chữ E vì môi trường dễ tạo ra hình ảnh truyền thông. Nhưng một chiếc tàu tiết kiệm nhiên liệu chưa đủ để được gọi là bền vững nếu người lao động không được phát triển, cộng đồng không được hưởng lợi hoặc doanh nghiệp thiếu kỷ luật quản trị.
Đối với LuxGroup, ESG phải là một hệ thống thống nhất. Travelife Certified là một nền tảng quan trọng, nhưng chứng nhận chỉ có giá trị khi được chuyển hóa thành hành vi hằng ngày, tiêu chuẩn vận hành và dữ liệu có thể kiểm chứng.
ESG investing khác impact investing
Đầu tư dựa trên ESG thường tập trung vào việc đưa các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị vào phân tích rủi ro, lựa chọn tài sản và ra quyết định đầu tư. Nhà đầu tư có thể loại bỏ doanh nghiệp gây ô nhiễm, ưu tiên doanh nghiệp tốt nhất trong ngành hoặc sử dụng quyền cổ đông để thúc đẩy thay đổi.
Impact investing đi xa hơn. Nó đòi hỏi tính chủ đích và khả năng đo lường tác động. Nhà đầu tư không chỉ hỏi doanh nghiệp có quản trị tốt hay không mà còn xác định rõ khoản vốn sẽ tạo ra thay đổi tích cực nào.
Sự phân biệt này đặc biệt quan trọng đối với LuxGroup.
Đầu tư vào động cơ tiết kiệm nhiên liệu, hệ thống xử lý nước thải hoặc quy trình mua hàng có trách nhiệm là tích hợp ESG. Nhưng đầu tư vào một tuyến du lịch đường thủy giúp phục hồi sinh kế địa phương, bảo tồn nghề truyền thống và tạo ra một mô hình du lịch cộng đồng có thể nhân rộng mang bản chất của impact investing.
Hai cách tiếp cận không loại trừ nhau. ESG giúp LuxGroup quản trị rủi ro và nâng cao chất lượng toàn hệ thống. Impact investing giúp tập đoàn chủ động sử dụng vốn để giải quyết những vấn đề cụ thể của du lịch, văn hóa và cộng đồng.
Tác động trực tiếp và tác động thị trường
Một doanh nghiệp có thể tạo ra hai cấp độ tác động.
Tác động trực tiếp là giá trị được mang tới cho khách hàng và cộng đồng. Ví dụ, LuxGroup tạo việc làm, mua hàng từ nhà cung cấp địa phương, đào tạo nhân sự trẻ, giới thiệu nghệ thuật Việt Nam và mang lại trải nghiệm văn hóa có chiều sâu cho du khách.
Tác động thị trường xuất hiện khi một mô hình thành công khiến cả ngành thay đổi. Nếu LuxGroup chứng minh rằng du lịch sang trọng dựa trên văn hóa, vận hành xanh và trải nghiệm có trách nhiệm vẫn đạt lợi nhuận hấp dẫn, các doanh nghiệp khác sẽ học hỏi. Nhà đầu tư sẽ quan tâm hơn, nhà cung cấp sẽ nâng tiêu chuẩn và khách hàng sẽ đặt ra kỳ vọng mới.
Tác động thị trường vì thế có thể lớn hơn quy mô của một doanh nghiệp. Khát vọng Vietnam Waterways® 2045 không chỉ là kế hoạch xây dựng đội tàu. Nếu được thực hiện đúng, đây có thể là chất xúc tác giúp tái định vị du lịch đường thủy Việt Nam: từ vận chuyển và tham quan đại trà sang trải nghiệm văn hóa có giá trị cao, phát thải thấp hơn và tạo sinh kế dọc các dòng sông.
Không phải mọi khoản đầu tư đều cần cùng một mức lợi nhuận
Khung returns continuum của Omidyar Network mang đến một cách tư duy hữu ích cho LuxGroup. Thay vì áp dụng một tiêu chuẩn lợi nhuận giống nhau cho mọi dự án, doanh nghiệp có thể phân loại vốn theo mục tiêu tài chính và tác động.
Nhóm A – Commercial gồm các khoản đầu tư có khả năng tạo lợi nhuận theo thị trường cùng tác động tích cực. Một du thuyền văn hóa vận hành hiệu quả, có nhu cầu rõ ràng và tạo việc làm địa phương có thể thuộc nhóm này. Khi số lượng khách tăng, doanh thu và tác động cùng tăng.
Nhóm B – Subcommercial dành cho những dự án có tác động lớn nhưng lợi nhuận ban đầu thấp hơn thị trường hoặc rủi ro cao hơn. Ví dụ, phát triển một tuyến đường thủy mới tới khu vực chưa có hạ tầng du lịch có thể cần vốn kiên nhẫn. Dự án vẫn có khả năng sinh lời, nhưng cần thời gian để hình thành thị trường.
Nhóm C – Grant phù hợp với các hoạt động cần thiết nhưng chưa thể xây dựng thành mô hình thương mại, chẳng hạn số hóa tư liệu lịch sử, bảo tồn hiện vật hoặc hỗ trợ một cộng đồng khôi phục di sản đang mai một.
Khung này giúp LuxGroup tránh hai sai lầm. Thứ nhất là yêu cầu mọi sáng kiến bền vững phải sinh lời ngay lập tức. Thứ hai là sử dụng khái niệm “tác động” để biện minh cho những dự án thiếu kỷ luật tài chính.
Mỗi khoản đầu tư cần tuyên bố rõ: lợi nhuận kỳ vọng là bao nhiêu, tác động trực tiếp là gì, tác động thị trường ở đâu và kết quả sẽ được đo lường bằng chỉ số nào.
Tích hợp bền vững vào chiến lược cốt lõi
Goldman Sachs xây dựng năng lực đầu tư bền vững bằng cách mua lại chuyên môn từ bên ngoài. Morgan Stanley lựa chọn con đường phát triển nội lực rồi tích hợp bền vững vào các đơn vị kinh doanh. Hai cách tiếp cận khác nhau nhưng cùng cho thấy ba điều kiện thành công: sự ủng hộ rõ ràng của lãnh đạo, đội ngũ có chuyên môn và sự kết nối giữa bền vững với nhu cầu khách hàng.
Bài học cho LuxGroup là ESG không nên thuộc riêng một phòng ban. Bộ phận vận hành phải quản lý năng lượng và chất thải; nhân sự phải đo lường hạnh phúc và phát triển nghề nghiệp; tài chính phải đánh giá rủi ro ESG trong quyết định vốn; marketing phải truyền thông dựa trên bằng chứng; hội đồng quản trị phải giám sát mục tiêu và tiến độ.
Một lộ trình thực tế có thể bắt đầu bằng bốn câu hỏi cho mỗi dự án:
- Dự án tạo ra lợi nhuận tài chính như thế nào?
- Dự án giải quyết vấn đề môi trường hoặc xã hội nào?
- Kết quả nào có thể đo lường và kiểm chứng?
- Nếu thành công, mô hình có thể mở rộng hoặc tác động tới toàn ngành không?
Từ “làm điều tốt” đến tạo giá trị lâu dài
Lời hứa lớn nhất của đầu tư tác động nằm ở efficient impact frontier: tạo ra lợi nhuận tài chính cao hơn với cùng mức tác động xã hội, hoặc tạo ra tác động lớn hơn với cùng một lượng vốn.
Điều này không có nghĩa mọi khoản đầu tư xanh đều sinh lời hoặc mọi tuyên bố ESG đều đáng tin. Greenwashing, dữ liệu thiếu nhất quán và những dự báo quá lạc quan vẫn là rủi ro lớn. Vì vậy, doanh nghiệp cần chuyển từ kể chuyện sang đo lường, từ sáng kiến riêng lẻ sang chiến lược hệ thống và từ cam kết chung chung sang trách nhiệm giải trình.
Với LuxGroup, đầu tư bền vững phù hợp tự nhiên với sứ mệnh Delivering Happiness® và tầm nhìn Net Positive 2030. Nhưng hạnh phúc và di sản chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh khi được thể hiện trong quyết định phân bổ vốn, chất lượng quản trị và những kết quả có thể chứng minh.
Tương lai của du lịch sang trọng không nằm ở việc tiêu dùng nhiều hơn. Nó nằm ở khả năng tạo ra trải nghiệm sâu sắc hơn, bảo tồn nhiều giá trị hơn và để lại tác động tích cực hơn.
Lợi nhuận giúp doanh nghiệp tiếp tục hành trình. Tác động khiến hành trình ấy trở nên đáng giá. Và khi cả hai cùng phát triển, đầu tư bền vững không còn là một nghĩa vụ—mà trở thành chiến lược tạo dựng hạnh phúc và di sản lâu dài.
