Khi quyền lược của người sáng lập trở thành năng lực của tổ chức
TS. Phạm Hà — Chủ tịch sáng lập kiêm Tổng giám đốc LuxGroup®
Người sáng lập có thể xây dựng doanh nghiệp bằng sức mạnh của niềm tin cá nhân. Nhưng để doanh nghiệp trường tồn, họ phải làm được điều khó hơn: trao cho người khác quyền định hình tương lai.
Đó là thử thách của tôi khi LuxGroup chuyển sang mô hình holdings — một House of Small Giants, ngôi nhà của những người khổng lồ nhỏ. Mỗi doanh nghiệp cần quyền tự chủ để phục vụ khách hàng và phát triển đội ngũ, đồng thời cùng giữ chuẩn mực văn hóa và kỷ luật vốn. Liệu ảnh hưởng từng giúp tôi xây dựng LuxGroup có thể giúp người khác tự tin lãnh đạo?
Sơ đồ tổ chức nằm trong chiếc điện thoại
Doanh nghiệp do người sáng lập điều hành thường có hai cơ cấu. Một nằm trên giấy. Cơ cấu còn lại hiện ra khi có quyết định khó: ai nhận cuộc gọi, ai khiến mọi người yên tâm, ai có thể đảo ngược ý kiến của giám đốc?
Nếu câu trả lời luôn là người sáng lập, phân quyền chưa thực sự tồn tại. Đội ngũ học cách đoán ý và xin xác nhận. Người quản lý phát triển khả năng làm hài lòng cấp trên nhanh hơn năng lực phán đoán độc lập.
Người sáng lập có thể coi sự phụ thuộc ấy là bằng chứng về vai trò của mình. Nhưng tham vọng không thể tiếp tục mở rộng nếu mọi quyết định vẫn phải đi qua sự chú ý của một người.
Nhìn rõ quyền lực phía sau chức danh
Khóa học Power and Influence for Positive Impact giúp tôi phân biệt ba nguồn quyền lực: vị trí chính thức; năng lực và uy tín cá nhân; các mối quan hệ tạo khả năng tiếp cận thông tin, nguồn lực và sự hợp tác.
Tôi sử dụng cả ba. Kinh nghiệm giúp đánh giá cơ hội. Quan hệ giúp mở cuộc đối thoại. Chức vụ cho phép cam kết nguồn lực.
Chuyển sang LuxGroup Holdings đòi hỏi những lợi thế ấy trở nên hữu dụng với các lãnh đạo khác. Một lời giới thiệu phải giúp họ xác lập vị thế. Một quyết định khó phải giúp họ trưởng thành. Nếu tôi tiếp tục trả lời thay, mối quan hệ vẫn chỉ thuộc về tôi.
Vẽ bản đồ quyền lực trước khi đổi cơ cấu
Một công ty holding có thể xuất hiện trên giấy trước khi cách làm việc thay đổi.
Bản đồ quyền lực giúp nhìn rõ khoảng cách ấy. Ngoài người phê duyệt còn có chuyên gia vận hành, đồng nghiệp được tín nhiệm và đối tác quyết định khả năng thực thi.
Tại LuxGroup, nên bắt đầu từ một quyết định cụ thể: ai đề xuất, ai cung cấp thông tin, ai phê duyệt, ai thực hiện và mối lo nào có thể khiến công việc dừng lại?
Bản đồ phải có cả người sáng lập. Đôi khi, trở ngại lớn nhất của phân quyền chính là người đang tuyên bố muốn trao quyền.
Công ty mẹ phải chứng minh giá trị
Các công ty thành viên sẽ đánh giá holdings qua trải nghiệm hằng ngày.
Công ty mẹ có mang đến khách hàng phù hợp, phát triển lãnh đạo, cung cấp thông tin tài chính hữu ích và giải quyết những vấn đề vượt khả năng từng đơn vị không?
Nếu trung tâm chủ yếu tạo thêm thủ tục, người quản lý sẽ tìm đường vòng. Nếu trung tâm cung cấp năng lực có giá trị, hợp tác sẽ bền hơn.
Ngôi nhà của những người khổng lồ nhỏ cần một công ty mẹ giúp các thành viên mạnh lên. Uy tín của trung tâm phải được bồi đắp bằng đóng góp hữu ích và quyết định công bằng.
Chọn cách gây ảnh hưởng phù hợp
Tôi thường truyền cảm hứng bằng tầm nhìn chung và kết nối các góc nhìn qua đối thoại. Nhưng ý nghĩa lớn lao không giải quyết được mọi câu hỏi vận hành.
Khi thiếu căn cứ, cần lập luận và bằng chứng. Khi tình huống khẩn cấp, yêu cầu phải rõ ràng. Khi thiếu góc nhìn, cần lắng nghe. Khi căng thẳng cản trở tiến triển, có thể tạm dừng và hẹn quay lại.
Ảnh hưởng hiệu quả bắt đầu từ việc nhận diện đúng trở ngại. Nhắc lại tầm nhìn không giải quyết được thiếu hụt nhân sự. Kéo dài tham vấn cũng không thay thế được một quyết định đã đủ dữ kiện.
Cho phép đội ngũ thay đổi phương án
Khát vọng sông biển của tôi bắt đầu từ chuyến tàu Hải Phòng–Sài Gòn năm 1985, cập bến Nhà Rồng. Ký ức ấy tiếp tục nuôi dưỡng Vietnam Waterways 2045.
Nhưng câu chuyện cá nhân càng mạnh, đồng nghiệp càng có thể ngại phản biện. Họ sợ rằng chất vấn hải trình đồng nghĩa với chất vấn giấc mơ.
Tôi cần nói rõ điều gì còn mở, bằng chứng nào có thể thay đổi đề xuất và khi nào nên hoãn. Thuyền trưởng, hướng dẫn viên, đầu bếp và đối tác cộng đồng phải có khả năng sửa phương án bằng hiểu biết của họ. Tham gia chỉ có ý nghĩa khi tiếng nói tạo ra thay đổi.
Bắt đầu bằng một quyết định được trao thật
Phân quyền cần ranh giới thực tế.
Có thể thí điểm một nhóm quyết định thường xuyên, dễ điều chỉnh, giao cho người quản lý đủ năng lực. Hai bên thống nhất phạm vi, nguồn lực, yêu cầu tham vấn, điều kiện báo cáo và thời điểm đánh giá.
Phần khó với tôi là để quyết định được thực hiện khi họ chọn cách hợp lý nhưng khác ý mình.
Đánh giá phải xem cả lập luận lẫn kết quả. Một kết quả chưa tốt vẫn có thể xuất phát từ quyết định có trách nhiệm. Muốn đội ngũ học hỏi, cần đủ giám sát để cải thiện và đủ công bằng để họ dám nói điều chưa chắc chắn.
Hội đồng phải đủ sức chất vấn
Chuyển đổi holdings cần cơ chế giám sát thực chất. Hội đồng chỉ tạo giá trị khi có thể tiếp cận thông tin và xem xét đề xuất độc lập.
Với khoản đầu tư, nhiệt huyết mở đầu cuộc thảo luận; bằng chứng phải giúp đi đến quyết định. Nhu cầu nào hỗ trợ đề xuất? Cần nguồn lực gì? Ai chịu trách nhiệm? Khi nào phải điều chỉnh hoặc dừng?
Tôi cần đón nhận những câu hỏi ấy, nhất là lúc mình chắc chắn nhất. Bởi sự chắc chắn có thể khiến người lãnh đạo ngừng nhìn thấy những điều người khác đang lo ngại.
Giữ quyền lực luôn có thể được điều chỉnh
Kinh nghiệm có thể trở thành quá tự tin. Tận tâm có thể biến thành thiếu kiên nhẫn với góc nhìn khác.
Khiêm nhường đòi hỏi tôi nhìn đúng giới hạn bản thân. Thấu cảm đòi hỏi tôi hiểu quyết định đang đặt gánh nặng gì lên người khác.
Hãy để người gần công việc nhất nói trước. Hãy chỉ ra khi nào phản biện khiến mình đổi ý. Đội ngũ sẽ tin rằng họ được lên tiếng sau khi nhiều lần chứng kiến người lãnh đạo đón nhận bất đồng một cách công bằng.
Để năm 2045 chịu trách nhiệm trước hôm nay
Vietnam Waterways® 2045 là khát vọng đưa du khách khám phá sông biển Việt Nam bằng những con tàu do người Việt thiết kế, với cơ hội vươn ra châu Á.
Giấc mơ cần từng quyết định có căn cứ hôm nay. Mỗi thử nghiệm phải giúp hiểu thêm về khách hàng, dịch vụ, vận hành hoặc quan hệ đối tác.
Hai điều tiếp sức cho tôi là thấy Luxers tự tin tự quyết và thấy du khách kết nối với văn hóa Việt Nam.
Khi người khác có thể tiếp tục công việc ấy bằng năng lực và trách nhiệm của họ, quyền lực của người sáng lập đã trở thành sức mạnh giúp tổ chức trường tồn.
