Vì sao kinh doanh bền vững cần nguồn vốn kiên nhẫn, luật chơi chung và những nhà lãnh đạo biết xây dựng di sản vượt lên chính mình
Phạm Hà, Chủ tịch sáng lập kiêm CEO LuxGroup®
Thuở nhỏ, một chuyến tàu dọc bờ biển Việt Nam đã thay đổi cách tôi nhìn quê hương. Từ boong tàu, tôi nhận ra sông và biển nối những vùng đất có lịch sử, sinh kế và nếp sống riêng. Nhiều năm sau, tôi xây dựng những con tàu du lịch với mong muốn người khác cũng được cảm nhận niềm háo hức khám phá ấy.
Nhưng một con tàu không thể tạo nên hành trình có ý nghĩa chỉ nhờ tầm nhìn của người chủ. Nó cần thủy thủ đoàn giỏi nghề, nhà cung cấp đáng tin, cộng đồng hiếu khách, luồng tuyến an toàn và những điểm đến còn giữ được bản sắc. Du khách có thể nhớ về một chuyến đi. Để chuyến đi ấy thành hiện thực là công sức của cả một hệ thống.
Đó là điều tôi suy ngẫm sâu sắc khi học về chiến lược kinh doanh bền vững: mục đích có thể thôi thúc doanh nghiệp hành động, nhưng không doanh nghiệp nào thực hiện được mục đích ấy một mình.
Tại LuxGroup®, chúng tôi gọi mục đích của mình là Delivering Happiness® — trao gửi hạnh phúc. Chúng tôi muốn tạo ra những hành trình đáng nhớ, công việc có ý nghĩa và giá trị cho những vùng đất đón khách. Nhưng khát vọng chỉ có giá trị khi nó chi phối cách chúng ta thiết kế sản phẩm, đối xử với con người, phân bổ vốn và lựa chọn hướng tăng trưởng. Nó cũng buộc chúng ta nhìn ra ngoài ranh giới doanh nghiệp.
Chi phí đến trước, thành quả đến sau
Nhiều khoản đầu tư có trách nhiệm đi theo một lộ trình khó chịu: kết quả có thể xấu đi trước khi tốt lên.
Đào tạo nhân viên tốn thời gian và tiền bạc trước khi chất lượng dịch vụ cải thiện. Làm việc với nhà cung cấp địa phương nhỏ có thể đòi hỏi nhiều công sức điều phối trước khi trải nghiệm trở nên trọn vẹn. Thay đổi cách tàu sử dụng năng lượng hoặc xử lý chất thải cần vốn đầu tư trước khi giúp giảm chi phí và rủi ro vận hành. Lợi ích có thể hiện hữu, nhưng hiếm khi xuất hiện trong cùng kỳ báo cáo với khoản chi.
Đây là phép thử đối với người lãnh đạo. Ai cũng dễ ủng hộ bền vững khi nó lập tức giúp tiết kiệm tiền. Quyết định khó hơn là có nên đầu tư khi lợi ích còn chưa chắc chắn, hoặc khi một phần thành quả sẽ thuộc về nhân viên, cộng đồng và những thế hệ du khách mai sau.
Kiên nhẫn với vốn không có nghĩa là chi tiêu vô hạn. Người lãnh đạo có trách nhiệm giải thích rõ với đội ngũ và nhà đầu tư: Khoản đầu tư giải quyết vấn đề gì? Trải nghiệm của khách hoặc hoạt động vận hành cần thay đổi ra sao? Chúng ta sẽ thu thập bằng chứng nào? Khi nào cần đánh giá lại, và điều gì sẽ khiến chúng ta điều chỉnh hướng đi?
Một lời hứa về tương lai sẽ đáng tin hơn khi đi cùng những cột mốc có thể kiểm chứng hôm nay. Với LuxGroup, điều đó có nghĩa là xem xét trải nghiệm khách hàng cùng với sự phát triển của nhân viên, quan hệ với đối tác cung ứng, hiệu quả vận hành và tác động tới điểm đến. Chúng ta cũng phải sẵn sàng nói rõ khi tiến độ chậm hơn dự kiến. Mục đích tạo dựng lòng tin bằng sự thẳng thắn, không chỉ bằng tham vọng.
Ý định tốt cần luật chơi chung
Hãy hình dung một doanh nghiệp du lịch đầu tư đào tạo hướng dẫn viên, tôn trọng sức chứa của điểm đến và trả công công bằng cho đối tác địa phương. Một đối thủ có thể bán rẻ hơn vì bỏ qua tất cả những việc ấy. Nếu du khách không nhận ra khác biệt, doanh nghiệp có trách nhiệm phải gánh chi phí, còn điểm đến phải gánh hậu quả.
Đó là lý do các doanh nghiệp cần hợp tác. Tiêu chuẩn chung giúp du khách có thông tin rõ ràng hơn và giúp doanh nghiệp có cơ sở để cải thiện hoạt động. Nhưng cam kết tự nguyện rất mong manh nếu người tham gia có thể âm thầm phá vỡ. Đo lường đáng tin, giám sát độc lập và thực thi công bằng sẽ giúp hợp tác bền vững hơn.
Nhà nước giữ vai trò thiết yếu. Những quy định rõ ràng về an toàn, lao động, bảo vệ môi trường và khai thác đường thủy công cộng có thể bảo vệ cộng đồng cũng như những doanh nghiệp nghiêm túc đầu tư. Doanh nghiệp nên đóng góp hiểu biết thực tiễn vào quá trình xây dựng chính sách, rồi tuân thủ luật chơi ấy, kể cả khi việc tuân thủ đòi hỏi nhiều nỗ lực.
Trong du lịch, tài sản quý nhất thường không thuộc riêng ai: một dòng sông sạch, một nghề thủ công còn sống, một khu phố vẫn muốn đón người lạ. Mỗi doanh nghiệp đều hưởng lợi từ những tài sản ấy. Không doanh nghiệp nào có thể tự mình gìn giữ chúng.
Đo lường điều có thể thay đổi quyết định
Báo cáo bền vững có ích khi nó giúp con người quyết định tốt hơn. Một danh sách chỉ số thật dài đôi khi tạo cảm giác rằng doanh nghiệp đang làm việc nghiêm túc, nhưng lại che khuất những vấn đề quan trọng nhất.
Với doanh nghiệp du lịch, thước đo cần phản ánh hoạt động của mình tác động thế nào tới con người và điểm đến, đồng thời những tác động ấy ảnh hưởng ra sao tới tương lai kinh doanh. Tỷ lệ nhân viên gắn bó có thể cho biết công việc có mở ra một sự nghiệp bền vững hay không. Phản hồi của khách có thể chỉ ra một trải nghiệm đang tôn trọng văn hóa bản địa hay chỉ mượn văn hóa làm phông nền. Điều khoản với nhà cung cấp, mức sử dụng năng lượng, lượng rác thải và tiếng nói của cộng đồng có thể hé lộ những rủi ro mà báo cáo tài chính chưa thể hiện.
Khi lựa chọn một chỉ số, tôi muốn đặt câu hỏi: Nếu con số này thay đổi, chúng ta có điều hành doanh nghiệp khác đi không?
Nếu câu trả lời là không, chỉ số ấy có thể phù hợp cho báo cáo nhưng khó dẫn dắt chiến lược. Nếu câu trả lời là có, phải có người được trao quyền hành động dựa trên kết quả. Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi đi vào thiết kế sản phẩm, thẩm định đầu tư, đào tạo và những quyết định thường ngày của người phục vụ khách.
Lux Travel DMC, một thành viên của LuxGroup, đã đạt chứng nhận Travelife Certified. Đây là một cam kết có ý nghĩa đối với doanh nghiệp ấy. Thách thức tiếp theo là tiếp tục học từ các tiêu chuẩn và bằng chứng của quá trình chứng nhận, rồi xem xét cách áp dụng những thực hành phù hợp cho các hoạt động khác, từ lữ hành, du thuyền đến lưu trú. Một chứng nhận không thể thay thế cho những quyết định được đưa ra mỗi ngày trong toàn tập đoàn.
Xây dựng thể chế ngay trong doanh nghiệp
Khi nói tới thể chế, chúng ta thường nghĩ đến luật pháp, tòa án và cơ quan nhà nước. Nhưng doanh nghiệp cũng có “thể chế” của riêng mình: những quy tắc mọi người tuân theo, hành vi họ kỳ vọng ở đồng nghiệp, việc làm nào được ghi nhận và bất đồng được giải quyết ra sao.
Ở doanh nghiệp do người sáng lập dẫn dắt, phần lớn những điều ấy có thể nằm trong đầu người sáng lập. Điều đó giúp một công ty trẻ hành động nhanh. Nhưng khi công ty lớn lên, nó cũng trở thành giới hạn. Nhân viên có thể chờ được cho phép, làm theo sở thích của người sáng lập mà không hiểu lý do, hoặc ngại nêu một vấn đề có thể làm chậm dự án hấp dẫn.
Khát vọng xây dựng LuxGroup thành Ngôi nhà của những người khổng lồ nhỏ đặt ra một câu hỏi thực tế: Làm thế nào để mỗi doanh nghiệp chuyên sâu được tự do hiểu khách hàng và phát triển sản phẩm riêng, trong khi vẫn chia sẻ những chuẩn mực chung về văn hóa, đầu tư và trách nhiệm?
Câu trả lời không thể chỉ là khẩu hiệu. Chúng ta cần quy định rõ ai được quyết định việc gì, tạo không gian để lãnh đạo các đơn vị đề xuất và thử nghiệm ý tưởng, rồi cùng nhau xem xét điều gì hiệu quả và điều gì chưa. Một nhân viên phải có thể chất vấn một câu chuyện văn hóa chưa được kiểm chứng, cảnh báo một rủi ro an toàn hoặc đề xuất trải nghiệm tốt hơn mà không sợ sự chủ động bị hiểu thành thiếu trung thành.
Vai trò của người sáng lập cũng phải thay đổi khi doanh nghiệp trưởng thành. Tôi vẫn có trách nhiệm nói rõ chúng ta tin vào điều gì. Nhưng quan trọng không kém là tạo ra điều kiện để người khác tự đưa ra phán đoán tốt mà không phải chờ tôi.
Dùng cả trí óc, đôi tay và trái tim
Sống với mục đích đòi hỏi ở người lãnh đạo ba điều.
Trí óc giúp ta nhìn thấy cả hệ thống: giá trị được tạo ra ở đâu, ai đang gánh chi phí và vấn đề nào cần đối tác hoặc chính sách công. Đôi tay biến nhận thức ấy thành sản phẩm, kỹ năng, ngân sách, thước đo và quy trình vận hành. Trái tim cho ta can đảm bước tiếp khi công việc trở nên khó khăn, đồng thời biết lắng nghe khi người khác nhìn thấy điều mình đã bỏ sót.
Tôi muốn du khách gặp gỡ Việt Nam qua chính những con người làm nên bản sắc của đất nước. Tôi muốn các Luxer có phẩm giá trong công việc, có cơ hội phát triển và có không gian để lãnh đạo. Tôi muốn thành công của chúng tôi góp phần làm những cộng đồng và vùng đất đón khách trở nên tốt đẹp hơn. Đó là những khát vọng cần liên tục được đối chiếu với trải nghiệm thực tế và bằng chứng.
Với tôi, một cuộc đời có ý nghĩa được đo bằng những cuộc đời mình chạm tới. Một doanh nghiệp có ý nghĩa cũng phải tự hỏi: Điều gì còn lại sau khi du khách trở về, sau khi năm tài chính khép lại và, một ngày nào đó, sau khi người sáng lập rời vị trí điều hành?
Chuyến tàu thuở nhỏ đã trao cho tôi một giấc mơ. Xây dựng những con tàu giúp tôi chia sẻ giấc mơ ấy. Còn xây dựng một doanh nghiệp nơi người khác có thể tiếp tục sống với mục đích ấy, và nơi những vùng đất chúng ta đi qua có thể phát triển cùng chúng ta — đó là hải trình phía trước.
Ghi chú biên tập: LuxGroup công bố mục đích Delivering Happiness® và định hướng A House of Small Giants. Chứng nhận Travelife Certified được công bố cho Lux Travel DMC, doanh nghiệp thành viên của LuxGroup.
