Phạm Hà – Chủ tịch sáng lập kiêm CEO LuxGroup®
Đối với nhiều lãnh đạo doanh nghiệp, đầu tư bền vững dường như vẫn đặt ra một lựa chọn khó khăn: hoặc theo đuổi lợi nhuận tài chính cạnh tranh, hoặc chấp nhận hy sinh một phần lợi nhuận để tạo ra giá trị môi trường và xã hội.
Khóa học Sustainable Investing của Harvard Business School Online thách thức cách nhìn này. Luận điểm trung tâm của khóa học là: phát triển bền vững không phải hoạt động từ thiện, cũng không phải một chiến dịch truyền thông. Đó là phương pháp có kỷ luật nhằm phân bổ vốn, quản trị rủi ro, nhận diện cơ hội và kiến tạo giá trị dài hạn.
Quan điểm này đặc biệt phù hợp với LuxGroup®—một tập đoàn Việt Nam hoạt động trong các lĩnh vực du lịch sang trọng, quản lý điểm đến, du thuyền, khách sạn, vận chuyển, ẩm thực, nghệ thuật và trải nghiệm văn hóa. Hoạt động của LuxGroup phụ thuộc trực tiếp vào sức khỏe của cảnh quan thiên nhiên, sông biển, di sản, người lao động, nhà cung cấp và cộng đồng địa phương.
Vì vậy, ESG không thể chỉ là một hoạt động đứng bên cạnh chiến lược kinh doanh. ESG phải trở thành một phần trong cách LuxGroup đầu tư, vận hành, đo lường hiệu quả và tăng trưởng.
Vượt qua lựa chọn giả tạo giữa lợi nhuận và tác động
Khóa học giới thiệu đầu tư bền vững dưới dạng một phổ liên tục. Ở một đầu, đầu tư truyền thống chủ yếu tìm kiếm lợi nhuận tài chính điều chỉnh theo rủi ro. Tích hợp ESG đưa các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị có tính trọng yếu vào quá trình phân tích và ra quyết định. Đầu tư tác động đi xa hơn khi chủ đích tạo ra kết quả xã hội hoặc môi trường có thể đo lường. Hoạt động từ thiện ưu tiên tác động mà không kỳ vọng hoàn vốn.
Khung tư duy này hữu ích vì các khoản đầu tư khác nhau có thể nằm ở những vị trí khác nhau trên phổ. Doanh nghiệp không cần ép mọi sáng kiến vào cùng một mô hình tài chính.
Tại LuxGroup, nâng cấp hệ thống tiết kiệm năng lượng trên du thuyền có thể vừa giảm chi phí vừa tạo lợi nhuận cạnh tranh. Một chương trình bảo tồn văn hóa có thể tạo giá trị xã hội lớn nhưng ít doanh thu trực tiếp. Một chiếc river yacht sử dụng động cơ hybrid có thể cần nguồn vốn kiên nhẫn vì chi phí ban đầu cao hơn công nghệ truyền thống.
Mỗi khoản đầu tư đều có thể phục vụ sứ mệnh của LuxGroup, nhưng cần cấu trúc vốn, kỳ vọng lợi nhuận, khả năng chịu rủi ro và phương pháp đo lường tác động khác nhau.
Câu hỏi phù hợp không phải là lợi nhuận và tác động có mâu thuẫn hay không. Câu hỏi là làm thế nào xây dựng được một đường biên tác động hiệu quả: tạo ra tác động lớn nhất với một mức lợi nhuận yêu cầu, hoặc đạt lợi nhuận tốt nhất trong phạm vi tác động đã cam kết.
ESG phải tạo ra giá trị
Đầu tư ESG trên thị trường đại chúng cho thấy phát triển bền vững có thể tạo giá trị bằng nhiều cách hơn là chỉ hạn chế rủi ro. Quản trị tốt các vấn đề ESG trọng yếu có thể nâng cao hiệu quả vận hành, đổi mới, uy tín thương hiệu, lòng trung thành của khách hàng, khả năng giữ chân nhân viên và khả năng tiếp cận vốn.
Sự khác biệt giữa ESG trọng yếu và không trọng yếu đặc biệt quan trọng. Một doanh nghiệp có thể công bố hàng chục chỉ tiêu nhưng vẫn chưa giải quyết những vấn đề thực sự ảnh hưởng đến hiệu quả dài hạn.
Đối với LuxGroup, các vấn đề trọng yếu bao gồm:
- Hiệu quả sử dụng nhiên liệu và năng lượng;
- Phát thải khí nhà kính;
- Tiêu thụ nước;
- Quản lý chất thải;
- An toàn hành khách;
- Phát triển người lao động;
- Tiêu chuẩn nhà cung cấp;
- Khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu;
- Đa dạng sinh học;
- Tính nguyên bản của văn hóa;
- Quan hệ với cộng đồng tại điểm đến.
Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, tuân thủ pháp luật, niềm tin của khách hàng, giá trị tài sản, tính liên tục trong kinh doanh và sức hấp dẫn của điểm đến Việt Nam.
ESG vì thế phải chuyển từ một danh sách báo cáo sang một hệ thống quản trị. Lãnh đạo cần xác định những yếu tố trọng yếu đối với từng đơn vị, phân công trách nhiệm, thiết lập mục tiêu, bố trí vốn và đánh giá kết quả cùng với doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền và mức độ hài lòng của khách hàng.
Tương tác thay vì chỉ loại trừ
Khóa học phân tích ba chiến lược gồm thoái vốn, tương tác cổ đông và đầu tư chủ động. Thoái vốn giúp nhà đầu tư thể hiện giá trị và tránh những rủi ro chưa được thị trường định giá đầy đủ. Tuy nhiên, khi bán cổ phần, nhà đầu tư cũng mất khả năng ảnh hưởng đến hành vi doanh nghiệp.
Bài học này không chỉ áp dụng cho cổ phiếu đại chúng. LuxGroup làm việc với nhà máy đóng tàu, công ty vận tải, khách sạn, nhà hàng, hướng dẫn viên, nghệ sĩ và cộng đồng địa phương. Loại bỏ ngay mọi đối tác chưa đạt tiêu chuẩn bền vững lý tưởng có thể không thực tế và cũng chưa chắc tạo được tác động lớn nhất.
Một cách tiếp cận phù hợp hơn là tích cực tương tác: xây dựng tiêu chuẩn tối thiểu, truyền đạt kỳ vọng, cung cấp lộ trình cải thiện, đo lường tiến bộ và chỉ chấm dứt quan hệ khi đối tác từ chối thay đổi hoặc tạo ra rủi ro không thể chấp nhận.
LuxGroup có thể sử dụng sức mạnh mua hàng để khuyến khích đối tác giảm nhựa, cải thiện điều kiện lao động, đo lường phát thải, tăng cường nguồn cung địa phương và bảo vệ tính nguyên bản của văn hóa. Mục tiêu không phải làm cho báo cáo của LuxGroup “xanh hơn” bằng cách chuyển hoạt động gây ô nhiễm sang đơn vị khác. Mục tiêu phải là cải thiện tác động trong nền kinh tế thực.
Tính chủ đích và tính bổ sung
Đầu tư tác động trên thị trường tư nhân giới thiệu hai khái niệm thiết yếu: tính chủ đích và tính bổ sung.
Một doanh nghiệp có thể tạo ra kết quả tích cực, nhưng nhà đầu tư tác động phải xác định liệu kết quả đó có được chủ động theo đuổi, có thể đo lường và có thực sự vượt lên trên những gì vốn dĩ vẫn xảy ra nếu không có khoản đầu tư hay không.
Hoạt động của LuxGroup tạo ra việc làm, quảng bá văn hóa Việt Nam, hỗ trợ nhà cung cấp địa phương và đưa khách du lịch đến với các điểm di sản. Tuy nhiên, không nên mặc nhiên quy toàn bộ lợi ích này cho doanh nghiệp. Tăng trưởng du lịch, đầu tư công, phát triển hạ tầng và hoạt động của những doanh nghiệp khác cũng góp phần tạo nên sự thay đổi.
Tính bổ sung đòi hỏi một câu hỏi khắt khe hơn: điều gì đã thay đổi nhờ vốn, chuyên môn, thị trường hoặc sự tham gia trực tiếp của LuxGroup?
Mở một hành trình đường thủy đến cộng đồng ít được chú ý có thể tạo tính bổ sung lớn hơn việc đưa thêm một con tàu vào điểm đến đã đông đúc. Đào tạo thanh niên có hoàn cảnh khó khăn để phát triển nghề nghiệp dài hạn có chiều sâu lớn hơn việc tuyển những lao động vốn đã có nhiều lựa chọn. Hỗ trợ nghệ sĩ tiếp cận khách hàng quốc tế có thể tạo thêm giá trị kinh tế và văn hóa mà thị trường thông thường chưa cung cấp.
Tính bổ sung cần được xem xét ngay từ thời điểm lựa chọn dự án, chứ không chỉ khi lập báo cáo sau đầu tư.
Từ câu chuyện đến bằng chứng
Một đóng góp thực tiễn nhất của khóa học là hệ thống đo lường tác động. Chuỗi logic tác động gồm năm bước:
Đầu vào → Hoạt động → Đầu ra → Kết quả → Tác động
Đối với chương trình du thuyền xanh của LuxGroup, đầu vào có thể là vốn đầu tư vào động cơ tiết kiệm và đào tạo nhân sự. Hoạt động gồm lắp đặt công nghệ và cải thiện kỹ thuật vận hành. Đầu ra là số tàu được nâng cấp và số nhân viên được đào tạo. Kết quả là lượng nhiên liệu và phát thải trên mỗi hành khách giảm xuống. Tác động cuối cùng là nguồn nước sạch hơn, ảnh hưởng khí hậu thấp hơn và ngành du lịch bền vững hơn.
Doanh nghiệp thường dừng ở đầu ra vì dễ đếm. Tuy nhiên, số giờ đào tạo không chứng minh rằng sự nghiệp của nhân viên đã được cải thiện. Số buổi biểu diễn văn hóa cũng chưa chứng minh rằng di sản đã được bảo tồn tốt hơn.
LuxGroup nên kết hợp chỉ số chuẩn hóa với các chỉ số đặc thù:
- Phát thải Scope 1, 2 và Scope 3 trọng yếu;
- Nhiên liệu trên mỗi hành khách–đêm;
- Nước và năng lượng tiêu thụ;
- Tỷ lệ chất thải được tái sử dụng;
- Tỷ lệ năng lượng tái tạo;
- Mức độ bảo đảm lương đủ sống;
- Tỷ lệ giữ chân và thăng tiến nội bộ;
- Bình đẳng giới;
- Tỷ lệ mua hàng địa phương;
- Thu nhập của nhà cung cấp;
- Khoản chi trả cho nghệ sĩ và nghệ nhân;
- Mức độ hiểu biết về di sản của du khách.
Lean Data có thể giúp thu thập phản hồi nhanh với chi phí hợp lý từ nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng. Tuy nhiên, dữ liệu tự báo cáo chưa thể hoàn toàn chứng minh quan hệ nhân quả. Những chương trình sử dụng trợ cấp công, vốn ưu đãi hoặc đưa ra tuyên bố tác động lớn cần phương pháp đánh giá chặt chẽ hơn.
Mục tiêu không phải là đạt được sự chính xác tuyệt đối, mà là có đủ bằng chứng đáng tin cậy để đưa ra quyết định tốt hơn.
Khí hậu là vấn đề đầu tư
Biến đổi khí hậu là vấn đề ESG ưu tiên cao nhất vì đồng thời tạo ra rủi ro vật lý và rủi ro chuyển đổi.
Đối với LuxGroup, rủi ro vật lý gồm bão, lũ, nước biển dâng, nắng nóng, thay đổi lượng mưa, xói lở và thiệt hại đối với hạ tầng ven sông, ven biển. Rủi ro chuyển đổi gồm định giá carbon, tiêu chuẩn tàu thuyền nghiêm ngặt hơn, phí bảo hiểm cao hơn, công nghệ lỗi thời và thay đổi sở thích của khách hàng.
LuxGroup cần đồng thời thích ứng và giảm nhẹ. Thích ứng bao gồm tàu có khả năng chống chịu khí hậu, lịch trình an toàn hơn, dự báo tốt hơn, kế hoạch khẩn cấp và đa dạng hóa điểm đến. Giảm nhẹ bao gồm động cơ hiệu suất cao, nhiên liệu sạch, điện hóa, năng lượng tái tạo và quản lý chuỗi cung ứng.
Mục tiêu Net Positive 2030 cần được hỗ trợ bằng kiểm kê phát thải, mục tiêu khoa học, thời hạn cụ thể, trách nhiệm quản trị và báo cáo tiến độ minh bạch.
Tài chính cho quá trình chuyển đổi
Các công cụ tài chính đổi mới có thể gắn vốn với kết quả:
- Khoản vay xanh tài trợ động cơ hybrid, năng lượng mặt trời, xử lý nước và thiết bị tiết kiệm.
- Khoản vay liên kết bền vững điều chỉnh lãi suất theo kết quả về phát thải, nước, chất thải hoặc việc làm địa phương.
- Vốn cổ phần tác động cung cấp vốn kiên nhẫn, chuyên môn và mạng lưới.
- Tài chính hỗn hợp kết hợp vốn thương mại, vốn ưu đãi, bảo lãnh và tài trợ.
- Pay for Success có thể tài trợ đào tạo thanh niên tại cộng đồng ven sông, với việc hoàn trả gắn với việc làm và thu nhập thực tế.
Tuy nhiên, tài chính bền vững chỉ có ý nghĩa khi mục tiêu đủ trọng yếu, tham vọng, có đường cơ sở đáng tin cậy và được kiểm chứng độc lập.
Từ kể chuyện đến tạo giá trị có thể chứng minh
Bài học lớn nhất của khóa học là ESG không thể chỉ thuộc trách nhiệm của một nhóm phát triển bền vững. Hội đồng quản trị phải giám sát. Ban điều hành phải tích hợp ESG vào chiến lược, ngân sách, quản trị rủi ro, phê duyệt đầu tư, thù lao và báo cáo.
Đối với LuxGroup, điều này có nghĩa là chuyển từ một doanh nghiệp kể những câu chuyện bền vững hấp dẫn sang một doanh nghiệp kết nối câu chuyện với bằng chứng.
“Luxury is Culture®” sẽ mạnh mẽ hơn khi giá trị văn hóa được tạo ra có chủ đích, phân phối công bằng, đo lường cẩn trọng và bảo vệ lâu dài.
Đầu tư bền vững không yêu cầu doanh nghiệp từ bỏ lợi nhuận. Nó yêu cầu doanh nghiệp hiểu đầy đủ hơn lợi nhuận được tạo ra bằng cách nào, rủi ro nào đang được chuyển sang xã hội, những bên liên quan nào góp phần kiến tạo giá trị và nguồn vốn hôm nay đang tài trợ cho tương lai nào.
Đó chính là cơ hội của LuxGroup: chứng minh rằng du lịch sang trọng Việt Nam có thể thành công về thương mại, sâu sắc về văn hóa, có trách nhiệm với môi trường và mang lại lợi ích có thể đo lường.
Mục tiêu không chỉ là giảm tác động tiêu cực. Mục tiêu cao hơn là kiến tạo một doanh nghiệp Net Positive, trong đó mỗi hành trình tạo ra giá trị bền vững cho du khách, người lao động, cộng đồng, văn hóa, thiên nhiên và nhà đầu tư.
