Phạm Hà – Nhà sáng lập, Chủ tịch kiêm CEO LuxGroup®
Có những chuyến đi kết thúc khi ta trở về nhà. Có những chuyến đi chỉ thực sự bắt đầu từ lúc ấy, khi những điều đã thấy tiếp tục chất vấn cách ta sống, lãnh đạo và kinh doanh.
Với tôi, Sơn Đoòng là một chuyến đi như thế.
Đứng trước một không gian mà thiên nhiên đã kiến tạo qua thời gian dài hơn mọi đời người, tôi nghĩ về hai chữ chinh phục. Chúng ta thường nói chinh phục một đỉnh núi, một hang động, một thị trường. Nhưng có lẽ điều khó chinh phục nhất là sự nóng vội của chính mình: muốn đi nhanh hơn, đón nhiều khách hơn, xây nhiều hơn, thu hồi vốn sớm hơn.
Tôi cũng nhớ đến Bạch Thái Bưởi. Năm 2019, tôi viết về ông như một doanh nhân Việt dám bước vào thương trường đường thủy, học hỏi cái mới, dùng người tài, giữ chữ tín và xây dựng một thương hiệu gắn với lòng tự hào dân tộc. Ông không chỉ nhìn thấy những con tàu. Ông nhìn thấy khả năng người Việt làm chủ một ngành kinh doanh trên chính sông nước quê hương.
Từ câu chuyện ấy đến Sơn Đoòng, tôi nhận ra năm bài học muốn mang về LuxGroup.
1. Tầm nhìn lớn bắt đầu bằng sự tôn trọng giới hạn
Khi đứng trước một kỳ quan, câu hỏi dễ nhất của người làm du lịch là: Làm thế nào để nhiều người được đến đây hơn? Câu hỏi cần được đặt trước là: Nơi này có thể đón con người đến mức nào mà vẫn còn là chính nó?
Một điểm đến không phải nhà máy có thể tăng công suất mãi. Vẻ đẹp của nó sống trong hệ sinh thái, trong sự yên tĩnh, trong nhịp sống của cộng đồng và trong cảm giác được khám phá mà du khách tìm kiếm. Nếu vì thành công trước mắt mà làm mất những điều ấy, chúng ta đang tiêu dùng chính tương lai của ngành mình.
Điều này đúng với hang động, dòng sông, vịnh biển và cả một ngôi làng nhỏ. Tại LuxGroup, tôi muốn mỗi đề xuất phát triển sản phẩm bắt đầu từ việc hiểu sức chịu đựng của nơi đến: môi trường có thể hấp thụ tác động nào, cộng đồng mong muốn điều gì, trải nghiệm sẽ thay đổi ra sao nếu lượng khách tăng lên.
Giới hạn không phải kẻ thù của tăng trưởng. Nó buộc chúng ta sáng tạo hơn: nâng chất lượng thay vì chỉ tăng số lượng, kéo dài thời gian lưu trú thay vì vội vã đưa khách đi qua, tạo giá trị cao hơn trên mỗi hành trình thay vì khai thác nhiều hơn từ mỗi điểm đến. Sự sang trọng có trách nhiệm biết khi nào nên dừng.
2. Lòng can đảm phải có kỷ luật nâng đỡ
Tôi ngưỡng mộ những người dám bắt đầu. Bạch Thái Bưởi đã bước vào ngành vận tải đường thủy khi các đối thủ có nhiều vốn, nhiều kinh nghiệm và vị thế mạnh hơn. Bài viết trước đây của tôi nhấn mạnh ở ông tinh thần học hỏi, khả năng khác biệt hóa dịch vụ và sự linh hoạt trước nhu cầu của thị trường.
Nhưng lòng can đảm trong kinh doanh không đồng nghĩa với đặt cược thiếu chuẩn bị. Trên một hành trình khám phá, kỷ luật an toàn cho phép con người tiến về phía trước. Trên một con tàu, những quy trình mà du khách hầu như không nhìn thấy lại quyết định liệu họ có thể an tâm tận hưởng vẻ đẹp ngoài cửa sổ hay không.
Trong doanh nghiệp cũng vậy. Một tầm nhìn như Vietnam Waterways không thể chỉ được kể bằng bản đồ tuyến đi và hình ảnh những con tàu mang thương hiệu Việt. Nó đòi hỏi năng lực tài chính, đào tạo thủy thủ, bảo trì, quản trị rủi ro, ứng phó thời tiết, bảo vệ môi trường và tiêu chuẩn dịch vụ nhất quán.
Tôi muốn đội ngũ LuxGroup hiểu rằng quy trình tốt không làm mất đi tính sáng tạo. Quy trình giữ lời hứa cơ bản với khách và bảo vệ nhân viên trước những rủi ro có thể dự liệu. Khi nền móng đủ vững, chúng ta mới có tự do để cá nhân hóa trải nghiệm, để một cuộc trò chuyện, một bữa ăn hay một câu chuyện văn hóa trở thành ký ức khó quên.
Khát vọng cho ta lý do lên đường. Kỷ luật giúp ta đưa mọi người trở về an toàn.
3. Người lãnh đạo không thể là người giỏi nhất ở mọi đoạn đường
Một doanh nghiệp do người sáng lập dẫn dắt thường có lợi thế trong giai đoạn đầu: quyết định nhanh, tinh thần mạnh, bản sắc rõ. Nhưng chính lợi thế ấy có thể trở thành giới hạn nếu mọi ý tưởng, mọi khoản đầu tư và mọi vấn đề cuối cùng đều phải quay về một người.
Bạch Thái Bưởi để lại cho tôi một bài học về cách tin và dùng người. Trong bài viết năm 2019, tôi đặc biệt chú ý đến việc ông trao quyền cho cộng sự và coi trọng tay nghề người Việt. Chuyến đi Sơn Đoòng khiến bài học ấy trở nên gần gũi hơn: muốn đi tiếp, ta phải biết lắng nghe người hiểu địa hình, tôn trọng vai trò của từng thành viên và chấp nhận rằng có những lúc người lãnh đạo nên đi sau.
Tôi đang nghĩ nhiều về bước chuyển của LuxGroup từ doanh nghiệp mang dấu ấn nhà sáng lập thành một ngôi nhà của những công ty nhỏ vĩ đại. Mỗi đơn vị cần người lãnh đạo biết đọc thị trường của mình, chịu trách nhiệm về dòng tiền và chất lượng dịch vụ của mình, đồng thời có quyền thử nghiệm những ý tưởng mới. Công ty mẹ cần xác lập giá trị chung, nguyên tắc đầu tư và cơ chế học hỏi; các công ty chuyên môn cần khoảng không để phát huy năng lực riêng.
Trao quyền không phải rút lui. Đó là làm rõ ai được quyết định việc gì, dựa trên thông tin nào và sẽ cùng đánh giá kết quả ra sao. Nếu chúng ta làm được điều ấy, LuxGroup sẽ có thêm nhiều người dẫn đường, thay vì chỉ có một người cố gắng thuộc mọi lối đi.
4. Chữ tín lộ rõ nhất khi giữ nó khiến ta tốn kém
Trong kinh doanh, ai cũng có thể nói mình yêu thiên nhiên, quý nhân viên và tôn trọng văn hóa bản địa. Những lời ấy chỉ có trọng lượng khi đứng trước một lựa chọn khó.
Chúng ta có giữ giới hạn khai thác khi thị trường đang muốn mua thêm? Có dành thời gian đào tạo nhân viên dù mùa cao điểm đang thiếu người? Có từ chối một cách kể chuyện hấp dẫn nhưng làm sai lệch văn hóa của cộng đồng? Có thừa nhận thiếu sót với khách thay vì tìm một lời giải thích thuận tiện?
Tôi từng viết về chữ tín trong đạo kinh doanh của Bạch Thái Bưởi. Ngày nay, chữ tín của một doanh nghiệp du lịch còn trải rộng hơn: với khách, với người làm việc cùng mình, với đối tác, cộng đồng địa phương và với nơi chốn ta đưa khách đến.
Tôi tin lợi nhuận là điều kiện để một doanh nghiệp tồn tại, trả lương tốt, đầu tư và tiếp tục đổi mới. Nhưng cách tạo ra lợi nhuận quyết định liệu doanh nghiệp ấy có xứng đáng tồn tại lâu dài hay không. Một hành trình không thể được gọi là sang trọng nếu khách được chăm sóc chu đáo còn những người phục vụ họ bị xem nhẹ. Một thương hiệu không thể tự nhận bền vững nếu vẻ đẹp trong quảng cáo được tạo nên bằng sự xuống cấp của điểm đến.
Chữ tín không nằm trên bức tường treo giá trị cốt lõi. Nó nằm trong quyết định chúng ta đưa ra khi không ai đứng đó để vỗ tay.
5. Di sản là điều còn lại sau khi ta rời đi
Chúng ta thường đo một chuyến đi bằng những nơi đã đến. Tôi muốn đo thêm bằng những điều còn lại: một người hướng dẫn có thêm kỹ năng, một nghệ nhân có thêm thu nhập xứng đáng, một du khách hiểu Việt Nam sâu hơn, một dòng sông vẫn đáng yêu sau nhiều mùa khách.
Con tàu Bình Chuẩn trong câu chuyện Bạch Thái Bưởi gợi cho tôi về năng lực và khát vọng của người Việt trên sông nước Việt Nam. Với LuxGroup, việc đặt tên và kể tiếp những câu chuyện ấy phải đi cùng một trách nhiệm lớn hơn: tạo ra sản phẩm thực sự tốt cho khách hôm nay và không thu hẹp cơ hội của thế hệ mai sau.
Tôi muốn những con tàu của chúng ta mang văn hóa Việt bằng chất lượng thiết kế, sự tinh tế trong phục vụ và lòng hiểu biết về mỗi vùng đất đi qua. Tôi muốn du khách không chỉ ngắm một cảnh đẹp rồi rời đi, mà gặp con người làm nên nơi ấy. Tôi muốn nhân viên cảm thấy mình đang làm một nghề có tương lai, có phẩm giá và có niềm vui.
Sơn Đoòng không cho tôi một công thức quản trị. Nơi ấy để lại những câu hỏi tốt hơn. Ta đang lớn lên bằng cách nào? Ai được đi cùng? Ta đang gìn giữ điều gì? Và sau khi hành trình kết thúc, nơi ta từng đi qua sẽ ra sao?
Từ lòng đất đến biển lớn, câu trả lời tôi muốn theo đuổi vẫn là: đi xa bằng năng lực của người Việt, đi cùng nhau bằng lòng tin, và để lại nhiều giá trị hơn những gì mình đã nhận.
