Góc nhìn của Tiến sĩ Phạm Hà – Founding President & CEO, LuxGroup®
Trong lịch sử của các nền văn minh lớn, sông và biển luôn là khởi nguồn của thương mại, văn hóa và sự thịnh vượng. Những đô thị quan trọng của thế giới đều được hình thành từ các dòng sông: London lớn lên cùng sông Thames, Paris với sông Seine, New York với Hudson, còn Singapore trở thành trung tâm hàng hải toàn cầu nhờ vị trí cửa biển chiến lược.
Sài Gòn – TP.HCM cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Thành phố này sinh ra từ dòng sông Sài Gòn, phát triển nhờ thương cảng và giao thương đường thủy. Những lớp lịch sử của đô thị đều gắn với bến nước và những con tàu. Vì vậy, khi TP.HCM nói về tầm nhìn hướng biển, đó không chỉ là chiến lược phát triển mới, mà thực chất là sự trở về với bản sắc sông nước vốn có của thành phố.
Sông Sài Gòn – dòng chảy đã tạo nên một đô thị
Sông Sài Gòn dài khoảng 256 km, bắt nguồn từ vùng cao Đông Nam Bộ, chảy qua trung tâm TP.HCM trước khi hòa vào hệ thống sông Đồng Nai và đổ ra biển Đông qua vịnh Gành Rái. Từ hàng trăm năm trước, dòng sông này đã đóng vai trò như một huyết mạch thương mại của vùng Nam Bộ.
Các thương nhân người Việt, Hoa, Ấn Độ và châu Âu đã đi theo dòng sông này để đến với Sài Gòn. Những bến cảng như Bạch Đằng, Nhà Rồng, Khánh Hội từng là nơi tấp nập tàu buôn quốc tế. Nhờ vậy, Sài Gòn dần trở thành một trung tâm giao thương quan trọng của Đông Nam Á và được mệnh danh là “Hòn ngọc Viễn Đông.”
Sự hình thành của đô thị Sài Gòn gắn liền với mặt nước. Các khu thương cảng, khu hành chính và khu dân cư đều được quy hoạch xoay quanh bờ sông. Trong nhiều thập niên, sông Sài Gòn vừa là tuyến giao thông, vừa là không gian văn hóa, nơi diễn ra đời sống kinh tế sôi động của thành phố.
Ngày nay, khi TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới, dòng sông này một lần nữa có thể trở thành động lực cho một mô hình kinh tế mới: kinh tế sông – biển.
Cần Giờ – cánh cửa của thành phố ra biển
Ở hạ lưu sông Sài Gòn, Cần Giờ chính là nơi thành phố mở ra đại dương. Đây là vùng đất đặc biệt với hệ sinh thái rừng ngập mặn được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Cảnh quan rừng sú vẹt, sông nước và biển tạo nên một không gian thiên nhiên hiếm có gần một đô thị lớn.
Nếu nhìn từ góc độ quy hoạch dài hạn, Cần Giờ không phải là vùng xa của thành phố, mà chính là cửa biển chiến lược của TP.HCM.
Khu vực vịnh Gành Rái – Cái Mép – Thị Vải nằm gần đó cũng đang phát triển thành một trong những cụm cảng nước sâu quan trọng của khu vực. Điều này mở ra khả năng hình thành một hệ sinh thái kinh tế biển kết hợp giữa:
- cảng biển quốc tế
- logistics
- năng lượng ngoài khơi
- du lịch biển và sinh thái.
Nhiều thành phố lớn trên thế giới đã thành công với mô hình “vùng vịnh” như vịnh Tokyo, vịnh San Francisco hay vùng Vịnh Lớn của Trung Quốc. TP.HCM hoàn toàn có thể phát triển một mô hình tương tự – một “Saigon Bay” kết nối sông, biển và đô thị.
Kinh tế sông – mảnh ghép còn thiếu của đô thị
Dù sở hữu hệ thống sông lớn, nhưng trong nhiều năm qua, kinh tế sông của TP.HCM vẫn chưa được khai thác đúng tiềm năng.
Các tuyến vận tải thủy, du lịch đường sông hay bến du thuyền vẫn còn manh mún. Trong khi đó, tại nhiều đô thị quốc tế, hệ thống marina – cảng du thuyền đã trở thành một phần quan trọng của hạ tầng du lịch cao cấp.
Ở Monaco, Barcelona hay Sydney, những bến du thuyền không chỉ là nơi neo đậu tàu mà còn là không gian văn hóa, ẩm thực, thương mại và giải trí. Chúng góp phần nâng tầm hình ảnh đô thị và thu hút phân khúc khách du lịch có mức chi tiêu cao.
TP.HCM với dòng sông đẹp chảy qua trung tâm hoàn toàn có thể phát triển những waterfront sống động như vậy.
Hạm đội du thuyền boutique – tầm nhìn mới cho du lịch sông
Trong bối cảnh đó, khu vực tư nhân có thể đóng vai trò tiên phong. Với hơn hai thập niên kinh nghiệm trong ngành du lịch cao cấp, LuxGroup® đang phát triển một chiến lược dài hạn cho du lịch đường thủy Việt Nam.
Tầm nhìn của chúng tôi là xây dựng một hạm đội khoảng 10 du thuyền boutique, kết nối hệ thống sông và biển của miền Nam.
Dự án tiên phong là Amiral Cruises for Presidents®, một du thuyền mang phong cách boutique sang trọng, thiết kế cho những hành trình lưu trú từ 1 đến 3 đêm.
Khác với các tàu du lịch đông đúc, Amiral theo triết lý “quiet luxury” – sang trọng tinh tế, riêng tư và chậm rãi. Mỗi con tàu chỉ có số lượng suite giới hạn, mang lại cảm giác như một khách sạn boutique trên mặt nước.
Du khách có thể thức dậy trong không gian yên tĩnh của dòng sông, thưởng thức bữa sáng trên ban công suite, và ngắm rừng ngập mặn Cần Giờ hay đường chân trời của Sài Gòn trôi qua trước mắt.
Những hành trình kể chuyện từ dòng sông
Du lịch đường thủy không chỉ là trải nghiệm cảnh quan, mà còn là một cách kể chuyện về lịch sử và văn hóa.
Từ trung tâm Sài Gòn, các hành trình du thuyền có thể mở ra nhiều tuyến khám phá độc đáo.
Một hành trình có thể bắt đầu từ Bạch Đằng Wharf, nơi du khách ngắm nhìn skyline của thành phố và sự chuyển mình của khu đô thị Thủ Thiêm. Con tàu tiếp tục xuôi theo sông, đi qua những làng nghề, bến cảng và vùng nông thôn ven sông.
Một tuyến khác có thể đưa du khách đến Củ Chi bằng đường thủy. Thay vì đi đường bộ đông đúc, hành trình trên sông giúp du khách cảm nhận sự thay đổi của cảnh quan – từ đô thị hiện đại đến rừng xanh và vùng quê Nam Bộ – trước khi đến địa đạo lịch sử.
Xa hơn nữa, du thuyền có thể đi xuống Cần Giờ, nơi rừng ngập mặn tạo nên một thế giới thiên nhiên nguyên sơ. Từ đây, con tàu có thể tiếp tục hành trình ra biển hoặc kết nối với vùng Mekong, nơi những dòng sông lớn của đồng bằng chảy ra đại dương.
Mỗi chuyến đi như vậy không chỉ là du lịch, mà là một hành trình trải nghiệm di sản sống của Việt Nam.
Cảng du thuyền – hạ tầng cần thiết cho tương lai
Để phát triển hệ sinh thái du lịch đường thủy, TP.HCM cần đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng cảng du thuyền và bến tàu du lịch.
Một số vị trí chiến lược có thể trở thành những trung tâm du thuyền của thành phố:
- Bạch Đằng Wharf– trung tâm du lịch sông của đô thị
- Nhà Rồng – Khánh Hội– cảng lịch sử gắn với câu chuyện ra đi tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Cần Giờ– cửa biển sinh thái của thành phố
- các bến trung chuyển dọc sông kết nối với Củ Chi và Mekong.
Những bến cảng này không chỉ phục vụ tàu du lịch mà còn có thể trở thành không gian văn hóa ven sông, với nhà hàng, phòng trưng bày, khu đi bộ và các hoạt động nghệ thuật.
Trên thế giới, những waterfront như vậy thường trở thành biểu tượng mới của đô thị.
Du lịch di sản và bản sắc Việt Nam
Trong triết lý phát triển của LuxGroup®, du lịch không chỉ là nghỉ dưỡng mà còn là một hành trình khám phá văn hóa.
Các du thuyền của chúng tôi không đơn thuần đưa khách từ điểm A đến điểm B. Chúng được thiết kế như một sân khấu kể chuyện.
Những câu chuyện ấy có thể là:
- lịch sử hình thành vùng đất Sài Gòn
- đời sống của các cộng đồng bản địa ven sông
- ký ức về thương cảng Nam Kỳ
- hành trình năm 1911 của người thanh niên Nguyễn Tất Thành từ Bến Nhà Rồng
- hay sự chuyển mình của một thành phố đang hướng ra biển.
Du khách quốc tế ngày nay không chỉ tìm kiếm cảnh đẹp mà còn tìm kiếm ý nghĩa và chiều sâu văn hóa.
Sông và biển – tương lai của TP.HCM
Trong tương lai gần, khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động, khi hệ thống cảng nước sâu của vùng Đông Nam Bộ mở rộng và khi Cần Giờ được quy hoạch thành đô thị biển, TP.HCM sẽ bước vào một giai đoạn phát triển mới.
Trong bức tranh đó, kinh tế sông – biển có thể trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của thành phố.
Du lịch đường thủy, đặc biệt là du thuyền boutique, có thể giúp TP.HCM:
- thu hút phân khúc khách du lịch cao cấp
- phát triển kinh tế đêm ven sông
- bảo tồn và kể lại những câu chuyện di sản của thành phố.
Đối với tôi, hành trình đầu tư vào hạm đội du thuyền không chỉ là một dự án kinh doanh.
Như tôi thường chia sẻ:
“Đây không phải là sự mở rộng quy mô đơn thuần. Đây là dự án hạnh phúc của cuộc đời tôi – mang lại chất lượng, văn hóa và niềm vui trên những dòng sông của Việt Nam.”
Từ ký ức tuổi thơ trên con tàu Thống Nhất năm 1985, khi lần đầu đặt chân đến Bến Nhà Rồng, giấc mơ về những hành trình sông biển đã nhen nhóm.
Bốn thập kỷ sau, giấc mơ ấy đang dần trở thành hiện thực.
Khi TP.HCM mở tầm nhìn hướng biển, những con tàu trên sông Sài Gòn có thể một lần nữa trở thành biểu tượng của một thành phố năng động, sáng tạo và gắn bó với dòng nước đã tạo nên lịch sử của mình.