Trả lời phỏng vấn Báo Quân đội nhân dân nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13-10
TS. Phạm Hà, Chủ tịch sáng lập kiêm CEO LuxGroup
Câu 1: Thưa ông, trong hành trình hơn 20 năm xây dựng và phát triển LuxGroup, ông luôn lựa chọn văn hóa, lịch sử và di sản dân tộc làm nền tảng phát triển sản phẩm du lịch. Điều gì thôi thúc ông kiên trì với hướng đi này và theo ông, đâu là yếu tố quan trọng nhất để những thương hiệu du lịch Việt Nam có thể khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế?
Trước khi làm doanh nhân, tôi từng giảng dạy ngoại ngữ, làm phiên dịch và hướng dẫn viên. Những năm tháng đưa du khách đi qua các vùng đất Việt Nam cho tôi một bài học: Điều ở lại lâu nhất trong ký ức của họ không phải lúc nào cũng là một cảnh đẹp. Đôi khi đó là một bữa cơm được chuẩn bị bằng cả tấm lòng, một câu chuyện về dòng sông, hay cuộc gặp gỡ với một người Việt Nam khiến họ muốn hiểu thêm về đất nước này.
Chính những cuộc gặp gỡ ấy thôi thúc tôi làm du lịch từ văn hóa. Chúng ta có một kho tàng lịch sử, nghệ thuật và lối sống rất giàu có. Nhưng giá trị ấy chỉ thực sự đến được với du khách khi có người hiểu nó, trân trọng nó và biết chuyển nó thành một trải nghiệm chân thực.
Khi bắt đầu kinh doanh từ năm 2005, tôi tự hỏi: Nếu doanh nghiệp Việt Nam không chủ động kể câu chuyện của đất nước mình, ai sẽ kể và kể bằng góc nhìn nào? Câu hỏi ấy theo tôi suốt hơn hai thập niên. Nó trở thành nền tảng cho triết lý “Luxury is Culture” của LuxGroup. Sự sang trọng, với tôi, không chỉ nằm ở tiện nghi. Nó còn nằm trong chiều sâu của một hành trình, trong sự tinh tế của cách đón tiếp và trong cảm giác du khách được chạm đến đời sống văn hóa của nơi mình đến.
Heritage Bình Chuẩn mang cảm hứng từ tinh thần doanh thương và khát vọng làm chủ của Bạch Thái Bưởi. Trên Emperor Cruises, chúng tôi đưa nghệ thuật, ẩm thực và câu chuyện Việt Nam vào trải nghiệm du thuyền. Với Amiral tại Sài Gòn, chúng tôi tiếp tục tìm cách kết nối lịch sử, đời sống đô thị và văn hóa sông nước. Mỗi sản phẩm có một câu chuyện riêng, nhưng cùng hướng đến một mong muốn: Du khách rời Việt Nam với sự hiểu biết và lòng quý trọng sâu hơn dành cho đất nước, con người Việt Nam.
Tình yêu di sản thôi thúc chúng tôi bắt đầu; năng lực làm nghề quyết định chúng tôi có thể đi xa đến đâu. Một câu chuyện lịch sử phải được kể đúng. Một trải nghiệm văn hóa phải tôn trọng những người gìn giữ văn hóa ấy. Một con tàu đẹp phải vận hành an toàn; một lời hứa về chất lượng phải được thực hiện trong từng bữa ăn, từng cuộc gặp, từng chi tiết phục vụ.
Bởi vậy, theo tôi, yếu tố quan trọng nhất để thương hiệu du lịch Việt Nam khẳng định vị thế quốc tế là khả năng biến bản sắc thành chất lượng trải nghiệm nhất quán. Bản sắc cho du khách lý do để lựa chọn Việt Nam. Chất lượng và chữ tín cho họ lý do để quay lại, rồi kể câu chuyện tốt đẹp ấy cho người khác.
Ở trung tâm của mọi trải nghiệm vẫn là con người. Người nhân viên cần hiểu điều mình giới thiệu, giỏi công việc của mình và thực sự quan tâm đến khách. Tôi thường nói sự sang trọng bắt đầu từ trái tim người phục vụ. Khi một thương hiệu Việt giữ được lời hứa của mình trên thị trường quốc tế, uy tín được bồi đắp cũng là uy tín của Việt Nam.
Câu 2: Ông từng đề cập đến khái niệm “doanh chủ dân tộc”, nhấn mạnh rằng thành công của doanh nhân không chỉ được đo bằng lợi nhuận mà còn ở những giá trị đóng góp cho xã hội. Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13-10, ông nhìn nhận như thế nào về trách nhiệm của đội ngũ doanh nhân trong việc phát triển kinh tế gắn với tinh thần tự lực, tự cường và khát vọng xây dựng đất nước?
Khi nói đến “doanh chủ dân tộc”, tôi nghĩ đến một người có gốc rễ trong đất nước mình, có năng lực bước ra thị trường thế giới và có bản lĩnh chịu trách nhiệm về cách mình tạo ra thành công.
Tầm vóc của một doanh chủ được thể hiện qua doanh nghiệp họ xây dựng, những người cùng được hưởng lợi và năng lực họ để lại cho đất nước. Một doanh nghiệp tạo được nhiều doanh thu là điều đáng quý. Nhưng tôi còn muốn hỏi: Doanh thu ấy đến từ một sản phẩm có giá trị thực hay từ một lợi thế thiếu công bằng? Người lao động có trưởng thành cùng doanh nghiệp không? Đối tác có được đối xử công bằng không? Cộng đồng nơi doanh nghiệp hoạt động có tốt lên không?
Lợi nhuận là điều kiện để doanh nghiệp trả lương, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, tái đầu tư và đi qua những giai đoạn khó khăn. Người lãnh đạo phải có trách nhiệm tạo ra lợi nhuận. Đồng thời, họ phải nhìn thẳng vào cách lợi nhuận được tạo ra. Nếu sự tăng trưởng khiến nhân viên kiệt sức, đẩy rủi ro cho đối tác hoặc để cộng đồng gánh chi phí môi trường, người lãnh đạo cần điều chỉnh mô hình của mình.
Tinh thần dân tộc vì thế phải được chứng minh bằng hành động. Đó là cạnh tranh bằng năng lực, quản trị minh bạch, tuân thủ pháp luật, giữ lời hứa và dám từ chối những lợi thế thiếu chính trực. Một môi trường kinh doanh lành mạnh cần những doanh nhân tin rằng làm tốt sẽ có cơ hội phát triển, và chính họ phải góp phần bảo vệ niềm tin ấy.
Tôi trân trọng Bạch Thái Bưởi bởi ông cho thấy lòng tự hào dân tộc có thể trở thành một sức mạnh kinh doanh. Nhưng chỉ có khát vọng là chưa đủ. Muốn làm chủ một đội tàu phải có kỹ thuật, tổ chức, con người và khả năng phục vụ tốt. Bài học ấy vẫn nguyên giá trị với doanh nhân hôm nay.
Tự lực, tự cường trong thời đại hội nhập là làm chủ sản phẩm, làm chủ năng lực quản trị và xây dựng đội ngũ Việt Nam có thể đáp ứng các tiêu chuẩn cao. Chúng ta cần học hỏi rộng mở, hợp tác quốc tế và tiếp nhận công nghệ mới. Càng hội nhập sâu, doanh nghiệp Việt càng phải có nội lực để tham gia bằng giá trị riêng của mình.
Với ngành du lịch, trách nhiệm ấy còn hiện diện trong cách chúng ta giới thiệu đất nước. Một hướng dẫn viên kể đúng lịch sử, một nhân viên phục vụ giữ được sự ân cần, một doanh nghiệp bảo vệ cảnh quan và tôn trọng văn hóa địa phương: Những việc ấy góp phần định hình hình ảnh Việt Nam trong lòng du khách.
Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13-10, tôi mong đội ngũ doanh nhân cùng nuôi dưỡng khát vọng xây dựng những doanh nghiệp có sức bền và có thể phát triển qua nhiều thế hệ. Đất nước cần những sản phẩm đáng tin, những công việc có tương lai và những doanh nghiệp biết liên kết để cùng mạnh lên. Lòng yêu nước của doanh nhân, theo tôi, được thể hiện rõ nhất khi khát vọng ấy đi vào từng quyết định hằng ngày.
Câu 3: Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân và hội nhập quốc tế, theo ông, doanh nghiệp cần làm gì để hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng, bảo tồn giá trị văn hóa và trách nhiệm với cộng đồng? Riêng với LuxGroup, ông có những định hướng, mục tiêu cụ thể nào trong thời gian tới nhằm tiếp tục đưa các giá trị Việt Nam vươn xa?
Theo tôi, doanh nghiệp cần đặt ba câu hỏi ngay khi quyết định đầu tư: Chúng ta tạo ra giá trị gì, ai được hưởng lợi và ai đang gánh chi phí? Câu trả lời phải được thể hiện trong ngân sách, chính sách nhân sự, cách lựa chọn nhà cung cấp và kết quả vận hành.
Trong du lịch, một con tàu đẹp chưa đủ tạo nên một tuyến hành trình tốt. Cần bến đón thuận tiện, vận hành an toàn, nhân lực chuyên nghiệp và sự phối hợp giữa các địa phương. Hơn thế, tuyến hành trình ấy phải mở thêm cơ hội cho người dân: Từ người cung cấp thực phẩm, nghệ nhân, người kể chuyện đến các doanh nghiệp dịch vụ tại điểm đến.
Cộng đồng cần được tham gia vào cách văn hóa của mình được giới thiệu và nhận được lợi ích tương xứng. Nếu một điểm đến đông khách hơn mà người dân không có sinh kế tốt hơn, cảnh quan chịu thêm áp lực và bản sắc dần bị biến thành màn trình diễn, doanh nghiệp cần xem lại cách mình phát triển.
Vì vậy, bên cạnh doanh thu và lợi nhuận, chúng ta cần theo dõi chất lượng việc làm, cơ hội đào tạo, phần giá trị dành cho nhà cung cấp địa phương, việc sử dụng tài nguyên và tác động đến di sản. Đo lường giúp người lãnh đạo nhận ra khi thực tế chưa đáp ứng điều doanh nghiệp đã cam kết, từ đó sửa mình.
Với LuxGroup, chúng tôi tiếp tục xây dựng một House of Small Giants: Những doanh nghiệp chuyên sâu, có quyền chủ động và cùng chia sẻ những chuẩn mực về chất lượng, văn hóa, con người và trách nhiệm. Tôi muốn mỗi đơn vị giỏi trong lĩnh vực của mình, đồng thời đủ gắn kết để tạo ra một hành trình Việt Nam có chiều sâu cho du khách.
Một trọng tâm trong thời gian tới là kết nối các hành trình của Lux Travel DMC với trải nghiệm du thuyền Heritage, Emperor và Amiral, cùng ẩm thực và nghệ thuật Việt Nam. Du khách có thể hiểu một vùng đất qua dòng sông, bữa ăn, tác phẩm nghệ thuật, câu chuyện lịch sử và những con người họ gặp trên đường. Bộ sưu tập nghệ thuật Phạm Lực là một nguồn chất liệu để chúng tôi tiếp tục kể chuyện về đời sống và tâm hồn Việt Nam.
Về dài hạn, chúng tôi theo đuổi tầm nhìn phát triển du lịch đường thủy Việt Nam đến năm 2045, hướng tới đội tàu 30 chiếc. Đó là một mục tiêu dài hạn cần được thực hiện từng bước, phù hợp với nhu cầu thị trường, năng lực tài chính, hạ tầng và yêu cầu về an toàn, môi trường. Điều quan trọng với tôi là mỗi con tàu có lý do để hiện diện, mỗi tuyến hành trình có giá trị riêng và mỗi bước phát triển đều tạo thêm cơ hội cho vùng đất mà chúng tôi đi qua.
Song song với đầu tư sản phẩm, chúng tôi phải đầu tư vào con người và năng lực quản trị. Nhân viên cần có cơ hội học nghề, hiểu văn hóa, sử dụng công nghệ tốt hơn và được lắng nghe khi nhìn thấy vấn đề. Đối tác cần được tôn trọng. Cộng đồng cần có tiếng nói. Người lãnh đạo phải dám nhận ra thiếu sót và điều chỉnh. Niềm tự hào về một thương hiệu Việt chỉ có ý nghĩa khi đi cùng khả năng tự hoàn thiện.
Tôi mong rằng khi LuxGroup đưa giá trị Việt Nam vươn xa, những người làm nên trải nghiệm ấy cũng tiến lên: Người lao động có tương lai tốt hơn, đối tác có cơ hội phát triển và cộng đồng có thêm nguồn lực để gìn giữ điều mình trân quý.
Khát vọng Việt có thể đi rất xa. Công việc của doanh nhân là nâng đỡ khát vọng ấy bằng năng lực thật, bằng chữ tín và bằng sự phụng sự bền bỉ, để sự lớn lên của doanh nghiệp cũng góp phần làm đất nước mạnh hơn.
