Một “ngôi nhà của những người khổng lồ nhỏ bé” tại Việt Nam có thể biến phát triển bền vững từ cam kết doanh nghiệp thành chiến lược đầu tư và lợi thế cạnh tranh như thế nào?
Phạm Hà – Chủ tịch sáng lập kiêm CEO LuxGroup®
Đối với nhiều doanh nghiệp, các sáng kiến về Môi trường, Xã hội và Quản trị – ESG – vẫn tách rời khỏi hoạt động kinh doanh cốt lõi. ESG xuất hiện trong báo cáo phát triển bền vững, hoạt động từ thiện hoặc các tuyên bố thường niên, nhưng hiếm khi thực sự chi phối cách doanh nghiệp phân bổ vốn, thiết kế sản phẩm và đánh giá hiệu quả hoạt động.
LuxGroup® lựa chọn một con đường khác.
Là một tập đoàn Việt Nam hoạt động trong các lĩnh vực du lịch sang trọng, du thuyền, khách sạn, vận chuyển, ẩm thực, nghệ thuật và di sản văn hóa, chúng tôi tin rằng phát triển bền vững phải được tích hợp vào chính mô hình kinh doanh. Tham vọng của LuxGroup không chỉ là giảm thiểu tác động tiêu cực mà còn hướng tới trở thành một doanh nghiệp Net Positive vào năm 2030 – tạo ra nhiều giá trị hơn cho điểm đến, cộng đồng, văn hóa và thiên nhiên so với những nguồn lực mà hoạt động kinh doanh sử dụng.
Tham vọng này đặt ra một câu hỏi chiến lược: Một tập đoàn du lịch và dịch vụ tư nhân có thể vừa tạo ra lợi nhuận tài chính cạnh tranh, vừa chủ đích mang lại những tác động xã hội và môi trường có thể đo lường hay không?
Những bài học từ đầu tư tạo tác động cho thấy điều đó hoàn toàn có thể xảy ra – nhưng chỉ khi tác động trở thành nguồn tạo giá trị kinh doanh chứ không phải một khoản chi phí bổ sung.
Cơ hội trong một ngành có mức độ tác động cao
Du lịch tạo việc làm, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, đóng góp cho bảo tồn và kết nối du khách với văn hóa bản địa. Tuy nhiên, ngành này cũng phát thải khí nhà kính, tiêu thụ năng lượng và nước, tạo ra chất thải, đồng thời gây sức ép lên môi trường, di sản và cộng đồng địa phương.
Đặc tính hai mặt khiến du lịch trở thành một lĩnh vực đặc biệt phù hợp với đầu tư tạo tác động. Một khách sạn, du thuyền, nhà hàng hay công ty quản lý điểm đến có thể tạo tác động trực tiếp thông qua cách sử dụng lao động, lựa chọn nhà cung cấp, quản lý tài nguyên và thiết kế trải nghiệm. Doanh nghiệp cũng có thể tạo ra tác động cấp thị trường bằng cách chứng minh rằng du lịch có trách nhiệm vẫn có khả năng sinh lời, từ đó khuyến khích đối thủ, nhà cung cấp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý thay đổi.
Đối với LuxGroup, phát triển bền vững không phải là một nhóm sản phẩm “xanh” riêng biệt. Nó ảnh hưởng đến cách chúng tôi phát triển đội tàu, lựa chọn đối tác, tuyển dụng và đào tạo nhân sự, bảo tồn tài sản văn hóa và thiết kế trải nghiệm cho du khách.
Hệ sinh thái LuxGroup bao gồm Lux Travel DMC Asia®, Lux Cruises Group®, LUX Hotels & Resorts™, Lux Arts Collection®, Bảo tàng Phạm Lực®, vận chuyển, ẩm thực và các hoạt động liên quan đến du lịch. Cấu trúc này tạo ra nhiều kênh để một khoản đầu tư có thể mang lại giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái.
Ví dụ, đầu tư vào một du thuyền không đơn thuần là đầu tư vào một con tàu. Khoản đầu tư đó có thể tạo nhu cầu đối với thực phẩm địa phương, hướng dẫn viên, nghệ nhân, nghệ sĩ biểu diễn, nhà cung cấp vận chuyển, nghiên cứu văn hóa và hạ tầng điểm đến. Nếu được thiết kế đúng, lợi nhuận tài chính và giá trị xã hội có thể cùng tăng theo quy mô.
Từ tuân thủ ESG đến luận điểm tạo tác động
ESG và đầu tư tạo tác động có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau. Tích hợp ESG thường tập trung xác định các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị có thể ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp. Đầu tư tạo tác động đi xa hơn bằng cách chủ động tài trợ cho các giải pháp và đo lường những thay đổi được tạo ra.
Đối với LuxGroup, quá trình chuyển đổi đòi hỏi một luận điểm tác động rõ ràng:
Nếu chúng tôi thiết kế những sản phẩm du lịch chân thực về văn hóa, có trách nhiệm với môi trường và gắn kết với cộng đồng, LuxGroup có thể nâng cao giá trị dành cho khách hàng, củng cố khả năng chống chịu của điểm đến, cải thiện sinh kế địa phương, bảo tồn di sản Việt Nam và tạo ra lợi nhuận dài hạn bền vững.
Luận điểm này phải ảnh hưởng đến những quyết định thực tế: dự án nào được phân bổ vốn, tàu và khách sạn được thiết kế ra sao, nhà cung cấp nào được lựa chọn và đội ngũ lãnh đạo được đánh giá như thế nào.
Một dự án đóng tàu thông thường có thể ưu tiên chi phí xây dựng, công suất, tỷ lệ lấp đầy và thời gian hoàn vốn. Một dự án định hướng tác động cần xem xét thêm hiệu quả năng lượng, lượng phát thải trên mỗi hành khách, quản lý chất thải và nước thải, khả năng thích ứng với khí hậu, việc làm địa phương, tính chân thực văn hóa và lợi ích được phân bổ cho các cộng đồng trên hành trình.
Mục tiêu không nhất thiết là xây dựng dự án hoặc con tàu lớn nhất. Tình huống Meridiam cho thấy lớn hơn chưa chắc đã tốt hơn. Một tài sản quá lớn có thể tạo ra áp lực tài chính, tiêu thụ quá nhiều tài nguyên, không đạt công suất kỳ vọng và gây tác động tiêu cực lên cộng đồng.
Một dự án tốt phải có quy mô thông minh: khả thi về tài chính, bền vững về môi trường, được cộng đồng ủng hộ và phù hợp với nhu cầu thực tế.
Tác động như một lợi thế cạnh tranh
DBL Partners, một trong những quỹ đầu tư tạo tác động tiên phong, đã chứng minh rằng lăng kính tác động có thể tạo ra lợi thế đầu tư thực sự. Nó giúp quỹ nhận diện các ngành mới nổi, xây dựng chuyên môn, thu hút doanh nhân cùng sứ mệnh, cải thiện nguồn thương vụ và hợp tác hiệu quả với các nhà hoạch định chính sách.
LuxGroup có thể xây dựng một lợi thế tương tự trong lĩnh vực du lịch sang trọng.
Thứ nhất, lăng kính tác động giúp nhận diện những cơ hội mà các doanh nghiệp truyền thống có thể bỏ qua. Du thuyền văn hóa, hành trình đường sông ít tác động, ẩm thực địa phương, diễn giải di sản và du lịch tái tạo ban đầu có thể được coi là những thị trường ngách. Tuy nhiên, chúng phù hợp với nhu cầu ngày càng tăng về những chuyến đi chậm hơn, ý nghĩa hơn và có trách nhiệm hơn.
Thứ hai, phát triển bền vững có thể củng cố thương hiệu. Khách du lịch cao cấp ngày càng tìm kiếm sự chân thực, riêng tư, có mục đích và kết nối cảm xúc, chứ không chỉ là tiện nghi vật chất. Triết lý “Luxury is Culture® – Sang trọng là văn hóa” đưa bảo tồn văn hóa trở thành một phần trong giá trị dành cho khách hàng thay vì một hoạt động từ thiện bên lề.
Thứ ba, tác động có thể mở rộng khả năng tiếp cận vốn và quan hệ đối tác. Ngân hàng, định chế phát triển, nhà đầu tư tác động và đối tác du lịch có trách nhiệm ngày càng tìm kiếm những dự án đáng tin cậy, được hỗ trợ bởi kết quả ESG có thể đo lường. Chứng nhận Travelife của LuxGroup là một nền tảng quan trọng, nhưng các nhà đầu tư tương lai sẽ yêu cầu mục tiêu cụ thể cho từng dự án, dữ liệu đáng tin cậy và báo cáo minh bạch.
Thứ tư, tác động giúp củng cố nguồn nhân lực. Triết lý People First® và cam kết Delivering Happiness® có thể nâng cao khả năng thu hút, phát triển và giữ chân nhân viên. Trong ngành dịch vụ, mức độ gắn kết của nhân viên không chỉ là một chỉ số xã hội; nó ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm khách hàng và hiệu quả tài chính.
Tài trợ cho quá trình chuyển đổi
Các dự án khác nhau cần những công cụ tài chính khác nhau. Vốn cổ phần có thể phù hợp với các mô hình du lịch mới, nền tảng văn hóa hoặc công nghệ hàng hải sạch có tiềm năng tăng trưởng cao. Những dự án hạ tầng dài hạn cần nguồn vốn kiên nhẫn, được thiết kế dựa trên dòng tiền ổn định.
Nợ bền vững là một lựa chọn khác. Khoản vay xanh – green loan có thể tài trợ cho tàu tiết kiệm năng lượng, điện mặt trời, xử lý nước thải hoặc thiết bị phát thải thấp. Khoản vay liên kết bền vững – sustainability-linked loan có thể gắn chi phí vay với những kết quả như cường độ phát thải, tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo, giảm chất thải, bình đẳng giới, mua hàng địa phương hoặc phát triển nhân viên.
Sự phân biệt này rất quan trọng. Green loan tài trợ cho một hoạt động môi trường cụ thể, trong khi sustainability-linked loan điều chỉnh điều kiện tài chính tùy theo việc LuxGroup có đạt các mục tiêu ESG đã cam kết hay không.
Tuy nhiên, những mục tiêu thiết kế yếu có thể dẫn đến greenwashing. Mục tiêu phải trọng yếu, tham vọng, đo lường được, có thời hạn và được kiểm chứng độc lập.
Đo lường những điều thực sự quan trọng
Cam kết tác động chỉ đáng tin cậy khi được chứng minh bằng dữ liệu. LuxGroup cần xây dựng một hệ thống quản trị tác động bao phủ toàn bộ chu kỳ đầu tư: xác lập chủ đích, lựa chọn dự án, triển khai, giám sát, báo cáo và cải tiến.
Bộ chỉ số trọng yếu có thể bao gồm:
- Phát thải khí nhà kính trên mỗi đêm lưu trú hoặc hành trình;
- Mức tiêu thụ năng lượng và nước trên mỗi khách;
- Tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo;
- Chất thải được cắt giảm, tái sử dụng và tái chế;
- Tỷ lệ mua hàng từ nhà cung cấp Việt Nam và địa phương;
- Số lượng và chất lượng việc làm địa phương;
- Khả năng giữ chân, đào tạo và phát triển nhân viên;
- Tỷ lệ nữ giới trong quản lý và lãnh đạo;
- Thu nhập tạo ra cho cộng đồng;
- Di sản, tác phẩm nghệ thuật và nghề truyền thống được bảo tồn;
- Mức độ tham gia của du khách vào trải nghiệm có trách nhiệm.
Không nên chỉ dừng lại ở đầu ra. Số nhân viên được đào tạo là một chỉ số hữu ích, nhưng kết quả quan trọng hơn là đào tạo có giúp tăng thu nhập, cải thiện chất lượng dịch vụ, thúc đẩy thăng tiến và giữ chân nhân tài hay không.
LuxGroup cũng cần công bố cả kết quả tích cực lẫn hạn chế. Uy tín không đến từ việc tuyên bố hoàn hảo mà từ khả năng chứng minh tiến bộ, thừa nhận đánh đổi và thực hiện hành động khắc phục.
Quản trị cho tác động dài hạn
Tham vọng Net Positive cần được hỗ trợ bởi một cơ chế quản trị rõ ràng. Trách nhiệm phát triển bền vững phải được phân bổ ở cấp lãnh đạo, đơn vị kinh doanh và từng dự án. Mỗi đề xuất phân bổ vốn cần trình bày đồng thời dự báo tài chính và luận điểm tác động.
Các chỉ số ESG trọng yếu cũng có thể được tích hợp vào đánh giá lãnh đạo. Tuy nhiên, chúng không nên khuyến khích việc hoàn thành hình thức. Nhà quản lý cần được ghi nhận vì những cải thiện bền vững về hiệu quả vận hành, giá trị stakeholder và kết quả môi trường, chứ không chỉ vì hoàn thành báo cáo.
LuxGroup cũng phải bảo vệ sứ mệnh trong quá trình mở rộng. Tăng trưởng quá nhanh có thể làm suy giảm tính chân thực văn hóa, gia tăng áp lực lên điểm đến và khuyến khích chạy theo số lượng. Nguyên tắc “Không cần lớn nhất, nhưng phải tốt nhất” tạo ra một kỷ luật chiến lược quan trọng.
Tăng trưởng phải được đánh giá bằng chất lượng và độ bền vững của giá trị được tạo ra, không chỉ bằng số lượng khách, phòng, tàu hay doanh thu.
Từ du lịch có trách nhiệm đến tác động có thể đầu tư
Bài học cốt lõi của đầu tư tạo tác động không phải là mọi dự án bền vững đều sẽ thành công. Lợi nhuận không bao giờ được bảo đảm và ý định tốt không thể cứu một mô hình kinh doanh yếu. LuxGroup vẫn phải yêu cầu năng lực quản trị, kỷ luật vận hành, sản phẩm được thị trường chấp nhận, mức định giá phù hợp và dòng tiền có khả năng chống chịu.
Nhưng chiều ngược lại cũng đúng: phân tích tài chính bỏ qua các yếu tố môi trường, xã hội, văn hóa và quản trị là một phân tích chưa đầy đủ. Những yếu tố này ảnh hưởng đến nhu cầu khách hàng, sự gắn kết của nhân viên, rủi ro pháp lý, chi phí vốn, sức mạnh thương hiệu và giấy phép xã hội để doanh nghiệp tiếp tục hoạt động.
Cơ hội của LuxGroup là chứng minh rằng du lịch sang trọng Việt Nam có thể vượt ra ngoài mục tiêu giảm tác động tiêu cực. Bằng cách tích hợp văn hóa, cộng đồng, quản trị môi trường và kỷ luật đầu tư, LuxGroup có thể phát triển một mô hình trong đó tăng trưởng kinh doanh đồng thời mở rộng tác động tích cực.
Đó chính là bản chất của tình huống ESG LuxGroup:
Lợi nhuận gắn với sứ mệnh, hạnh phúc gắn với hiệu quả và tăng trưởng gắn với di sản.
Đích đến là Net Positive 2030. Nhiệm vụ chiến lược hiện nay là chuyển khát vọng ấy thành nguyên tắc phân bổ vốn, hệ thống vận hành, kết quả đo lường được và giá trị bền vững cho khách hàng, nhân viên, nhà đầu tư, cộng đồng, Việt Nam và các thế hệ mai sau.
